Psychoseksuolog z egzaminem państwowym będzie opiniował dla sądu. Resort sprawiedliwości zmienia zasady dla biegłych

Ministerstwo Sprawiedliwości chce zmienić zasady opiniowania w sprawach zaburzeń preferencji seksualnych i ujednolicić wymagania wobec biegłych. Poza lekarzem seksuologiem opinie mieliby wydawać wyłącznie psychoseksuolodzy po Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym (PESoz). Nowe przepisy mają mieć znaczenie m.in. dla postępowań dotyczących nadzoru prewencyjnego i izolacji postpenalnej w Gostyninie.

Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt zmian, które mają uporządkować przepisy dotyczące specjalistów wydających opinie w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych.

Resort zwrócił uwagę, że obecne regulacje posługują się różnymi określeniami specjalistów. W przepisach pojawiają się m.in. lekarz seksuolog, psycholog seksuolog, certyfikowany psycholog seksuolog oraz psychoseksuolog.

Projekt nowelizacji, obejmujący m.in. Kodeks postępowania karnego, zakłada ujednolicenie tych zasad. Zgodnie z propozycją poza lekarzem seksuologiem uprawnienia do wydawania takich opinii mieliby mieć wyłącznie psychoseksuolodzy, którzy uzyskali odpowiedni tytuł po zdaniu państwowego egzaminu specjalizacyjnego.

Kluczową zmianą ma być powiązanie prawa do opiniowania z formalnie potwierdzonymi kwalifikacjami. Resort chce, aby psycholog mógł wykonywać takie zadania tylko wtedy, gdy posiada tytuł specjalisty w dziedzinie psychoseksuologii uzyskany po zdaniu Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PESoz).

Ministerstwo argumentuje, że obecnie wymagania dotyczące posługiwania się określeniem „psycholog seksuolog” nie są jednolite. Projekt ma więc wskazać konkretną ścieżkę kształcenia i weryfikacji kompetencji. Autorzy projektu zwracają uwagę na dużą różnicę między formalną specjalizacją a częścią dostępnych obecnie form kształcenia.

W przypadku lekarza seksuologa uzyskanie tytułu wymaga łącznie minimum 14 lat szkolenia teoretycznego i praktycznego oraz trzykrotnego zaliczenia różnych egzaminów państwowych.

W przypadku psychologów możliwe jest natomiast uzyskanie specjalizacji poprzez czteroletnie szkolenie specjalistyczne, obejmujące również praktykę. Można także skorzystać z procedury uznania dotychczasowego dorobku za równoważny z ukończeniem takiego szkolenia. W obu przypadkach konieczne jest zdanie PESoz.

Projekt wskazuje jednak również na inną drogę, czyli ukończenie przez magistra psychologii studiów podyplomowych lub szkoleń z zakresu seksuologii.

Jak wskazano w projekcie, takie studia lub szkolenia trwają zazwyczaj dwa albo trzy semestry. Część z nich odbywa się zdalnie i nie obejmuje praktycznego przygotowania porównywalnego ze specjalizacją.

Resort podkreśla także brak jednolitych standardów dla tego rodzaju kształcenia. W uzasadnieniu zaznaczono, że „nie istnieją żadne regulacje standaryzujące program szkolenia podyplomowego w zakresie seksuologii”.

Ministerstwo wskazuje również, że ukończenie takich studiów nie jest równoznaczne z uzyskaniem państwowego potwierdzenia kwalifikacji. Jak zapisano w projekcie, „studia podyplomowe lub szkolenia nie mają statusu szkolenia zawodowego, w związku z czym nie uprawniają absolwenta do posługiwania się tytułem »seksuolog«”.

Jednym z powodów proponowanych zmian jest jakość opinii przygotowywanych na potrzeby postępowań sądowych. Ministerstwo Sprawiedliwości zwraca uwagę, że osoby po krótkich szkoleniach mogą ubiegać się o wpis na listę biegłych.

W uzasadnieniu projektu autorzy ocenili:

Według resortu poziom przygotowania biegłego może mieć bezpośrednie znaczenie dla jakości opinii, a następnie dla decyzji podejmowanych przez sąd.

Autorzy projektu wskazują, że skutki mogą być szczególnie poważne w sprawach, w których opinia dotycząca zaburzeń preferencji seksualnych wpływa na dalsze ograniczenie wolności osoby po odbyciu kary.

Opinie dotyczące zaburzeń preferencji seksualnych są wykorzystywane m.in. przy podejmowaniu decyzji wobec osób, które po odbyciu kary pozbawienia wolności są uznawane za stwarzające zagrożenie.

Chodzi między innymi o nadzór prewencyjny oraz możliwość zastosowania postpenalnej izolacji w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie.

To właśnie w tego rodzaju postępowaniach opinia specjalisty może mieć istotne znaczenie dla dalszej sytuacji prawnej osoby, której dotyczy.

Projekt został skierowany do konsultacji i opiniowania, a na zgłaszanie uwag przewidziano 30 dni.

Jeśli propozycja zostanie przyjęta, nowe regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2029 roku. Długie vacatio legis ma dać czas osobom, które obecnie wydają opinie, ale nie posiadają tytułu uzyskanego po państwowym egzaminie specjalizacyjnym. W tym okresie będą mogły przygotować się do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PESoz) i uzyskać tytuł psychologa specjalisty w dziedzinie psychoseksuologii, czyli psychoseksuologa.

Dopiero spełnienie nowych wymogów pozwoliłoby im nadal wydawać opinie w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych po wejściu ustawy w życie.