Polscy naukowcy opracowują smoothie przeciw otyłości dzieci. Innowacyjny napój ma trafić do sklepów w Europie

Smoothie przeciw otyłości dzieci, opracowywane w ramach projektu 4Sir2 Smoothy, ma wspierać zdrowe nawyki żywieniowe i profilaktykę nadmiernej masy ciała. Nad innowacyjnym napojem pracują polscy naukowcy wraz z partnerami z dziewięciu krajów, wykorzystując bioaktywne składniki pozyskiwane z wytłoków czerwonych winogron. Projekt finansowany z programu Horyzont Europa ma zakończyć się w 2030 roku, a jego budżet wynosi 5 mln euro.

Otyłość dzieci i nadwaga u dzieci należą dziś do najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego. To problem, który wpływa nie tylko na zdrowie najmłodszych, ale także na przyszłe koszty leczenia i funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia.

Z najnowszych danych programu WHO European Childhood Obesity Surveillance Initiative (COSI) z lat 2022–2024 wynika, że w Europie 25 proc. dzieci w wieku 7–9 lat ma nadwagę, a 11 proc. zmaga się z otyłością.

Polska wypada nieco lepiej od średniej europejskiej, jednak skala problemu nadal jest duża. Według Global Obesity Observatory nadwaga lub otyłość dotyczy 32,9 proc. polskich ośmiolatków, a sama otyłość występuje u 14,6 proc. dzieci.

Problem częściej dotyczy chłopców. Nadmierną masę ciała ma 37,3 proc. chłopców i 28,6 proc. dziewcząt, natomiast otyłość rozpoznano odpowiednio u 18,6 proc. chłopców oraz 10,7 proc. dziewcząt.

Odpowiedzią na rosnący problem jest projekt 4Sir2 Smoothy, którego pełna nazwa brzmi „4Sir2 Smoothy: Building a Healthy Drink Ecosystem to Prevent Childhood Obesity”. Celem przedsięwzięcia jest stworzenie smoothie dla dzieci i młodzieży, które będzie zawierało bioaktywne składniki wspierające zdrowy metabolizm. Napój ma powstać z wykorzystaniem substancji pozyskiwanych z wytłoków czerwonych winogron, czyli pozostałości po produkcji win.

Projekt realizuje 16 partnerów z dziewięciu krajów. Liderem przedsięwzięcia jest Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia, natomiast ważną rolę odgrywa Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Nowych Syntez Chemicznych, gdzie prowadzone są prace nad pozyskiwaniem cennych składników z surowca.

W projekt zaangażowane są również jednostki naukowe z Belgii, Niemiec, Włoch oraz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Najważniejszym składnikiem opracowywanego napoju ma być trans-resweratrol. To naturalny polifenol, który jest znany przede wszystkim ze swoich właściwości antyoksydacyjnych. Naukowcy badają również jego potencjalny wpływ na metabolizm oraz gospodarkę energetyczną organizmu.

Pozyskanie tej substancji nie jest jednak łatwe. Resweratrol stanowi jedynie niewielką część masy wytłoków, które zawierają przede wszystkim wodę. Dlatego badacze pracują również nad wykorzystaniem pozostałych składników surowca.

Projekt wpisuje się także w założenia gospodarki cyrkularnej, czyli modelu ograniczającego marnowanie surowców. Pozostałości po przetwórstwie winogron, które wcześniej mogły trafiać do odpadów, stają się źródłem wartościowych składników dla przemysłu spożywczego. Badacze analizują możliwość wykorzystania pozostałych frakcji między innymi do produkcji składników żywności, nawozów oraz innych produktów zgodnych z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym.

Autorzy projektu podkreślają, że smoothie przeciw otyłości dzieci nie będzie samodzielnym rozwiązaniem problemu. Napój ma wspierać profilaktykę otyłości, jednak walka z nadmierną masą ciała wymaga także zdrowej diety, regularnej aktywności fizycznej, edukacji żywieniowej oraz odpowiednich działań systemowych.

Jak wskazują eksperci, skuteczna profilaktyka powinna obejmować również ograniczanie dostępności wysoko przetworzonej żywności oraz zmniejszanie nierówności w dostępie do zdrowych produktów.

Projekt 4Sir2 Smoothy rozpoczął się we wrześniu 2025 roku i potrwa do lutego 2030 roku. Finansowanie pochodzi z programu Horyzont Europa, a całkowity budżet przedsięwzięcia wynosi 5 mln euro.

W kolejnych etapach naukowcy planują przeprowadzenie badań oceniających wpływ napoju na masę ciała, metabolizm oraz ogólny stan zdrowia nastolatków i młodych dorosłych. Jeśli wyniki okażą się pozytywne, innowacyjne smoothie może w przyszłości trafić do sprzedaży na europejskim rynku jako element wspierający profilaktykę otyłości dzieci i młodzieży.