Naukowcy wskazują czynniki powiązane z rozwojem zmian prowadzących do demencji

Modyfikowalne czynniki ryzyka były związane z szybszym narastaniem zmian w istocie białej mózgu – wynika z badania naukowców z Uniwersytetu w Lund. Obserwacją objęto prawie 500 osób bez zaburzeń pamięci i innych problemów z myśleniem. Badacze również sprawdzili, jakie znaczenie mogą mieć m.in. stan układu krążenia, cukrzyca oraz masa ciała.

W prospektywnym badaniu uczestniczyły 494 osoby bez zaburzeń poznawczych. Ich średnia wieku wynosiła niespełna 65 lat, a przeciętny okres obserwacji – około czterech lat.

Uczestnikom wykonywano badania obrazowe mózgu. Naukowcy sprawdzali, czy z upływem czasu pojawiają się w nim zmiany związane z uszkodzeniem naczyń krwionośnych. Obserwowali również gromadzenie się dwóch białek – amyloidu beta i tau – charakterystycznych dla choroby Alzheimera.

Wyższe ciśnienie krwi, palenie, podwyższony poziom tłuszczów we krwi oraz choroba niedokrwienna serca były związane z szybszym narastaniem zmian w istocie białej mózgu.

Istota biała odpowiada za przekazywanie informacji między różnymi obszarami mózgu. Widoczne w niej zmiany mogą świadczyć o uszkodzeniu drobnych naczyń krwionośnych. Z czasem takie uszkodzenia mogą zwiększać ryzyko demencji naczyniowej.

Autorzy badania wskazują, że większość analizowanych czynników, na które można wpływać, była związana przede wszystkim ze zdrowiem naczyń krwionośnych w mózgu.

Naukowcy zaobserwowali, że u osób z cukrzycą szybciej odkładał się amyloid beta – białko, którego nagromadzenie w mózgu jest jedną z charakterystycznych cech choroby Alzheimera. Podobną zależność stwierdzono w przypadku osób, u których występowało większe nasilenie objawów depresyjnych.

Niższy wskaźnik masy ciała był natomiast związany z szybszym gromadzeniem białka tau, które również odgrywa rolę w rozwoju choroby Alzheimera. Autorzy zaznaczają jednak, że wyniki dotyczące cukrzycy, masy ciała i obu białek trzeba potwierdzić w kolejnych badaniach.

Znaczenie miały też czynniki niezależne od stylu życia. Osoby mające wariant genu APOE e4, który zwiększa ryzyko choroby Alzheimera, szybciej gromadziły w mózgu amyloid beta i białko tau.

Demencja może być związana z kilkoma współistniejącymi procesami chorobowymi. U jednej osoby mogą występować zarówno uszkodzenia naczyniowe, jak i zmiany charakterystyczne dla choroby Alzheimera.

Zdaniem badaczy kontrolowanie ciśnienia krwi, poziomu cukru i tłuszczów we krwi, a także rezygnacja z palenia mogą pomagać w ograniczaniu zmian naczyniowych w mózgu. Ma to znaczenie również dla osób zagrożonych chorobą Alzheimera. Badanie miało jednak charakter obserwacyjny, dlatego wykazane zależności nie potwierdzają bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego ani nie pozwalają określić, w jakim stopniu zmiana poszczególnych czynników może zapobiegać rozwojowi demencji.