RPO apeluje o zmianę przepisów dotyczących zarodków samotnych kobiet

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Zdrowia z apelem o zmianę przepisów ustawy o leczeniu niepłodności z 2015 r. W ocenie RPO obowiązujące regulacje uniemożliwiają części kobiet dokończenie rozpoczętej procedury in vitro z wykorzystaniem zarodków utworzonych z ich własnych komórek rozrodczych.

Ustawa o leczeniu niepłodności, uchwalona 25 czerwca 2015 r., reguluje zasady stosowania metod medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienia pozaustrojowego, oraz kwestie związane z ochroną zarodków.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami z procedur wspomaganego rozrodu, w tym z transferu zarodków, mogą korzystać wyłącznie małżeństwa oraz pary pozostające we wspólnym pożyciu. Warunkiem rozpoczęcia leczenia jest złożenie wymaganych oświadczeń i dokumentów przez oboje partnerów. Przepisy przewidują również, że procedura in vitro może zostać wdrożona po co najmniej 12 miesiącach bezskutecznego stosowania innych metod leczenia niepłodności.

Rzecznik zwraca uwagę, że nowe regulacje objęły także kobiety, które przed wejściem w życie ustawy zdeponowały zarodki, a następnie przestały pozostawać w związku. W efekcie utraciły możliwość wykorzystania własnych zarodków i dokończenia rozpoczętej wcześniej procedury leczenia.

RPO przypomina również, że w 2018 r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie sygnalizacyjne, wskazując na potrzebę zmiany tych przepisów. Jak podkreślono w wystąpieniu, do dziś nie zostały one znowelizowane.

W wystąpieniu do Minister Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponowała dwa możliwe rozwiązania. Pierwszym jest wprowadzenie możliwości wykorzystania zarodków przez samotną kobietę po uzyskaniu zgody sądu. Drugim – przygotowanie nowych przepisów, które kompleksowo uregulują tę kwestię.

RPO zaapelował o niezwłoczne podjęcie prac legislacyjnych, które pozwolą rozwiązać problem kobiet pozbawionych możliwości wykorzystania zarodków zdeponowanych przed wejściem w życie obecnych regulacji.