1763
| Milenijum: | 2. milenijum |
|---|---|
| Vekovi: | |
| Decenije: | |
| Godine: | |
 1763 na Vikimedijinoj ostavi.
|
1763 je bila prosta godina.
Događaji
[uredi | uredi izvor]
Januar
[uredi | uredi izvor]- 27. januar — Sedište portugalskog Brazila prebačeno iz Salvadora u Rio de Žaneiro. Od ovog doba se ustaljuje naslov "vicekralj" za guvernere Brazila.
Februar
[uredi | uredi izvor]- 10. februar — zaključen Pariski mir (1763) kojim su prekinuta neprijateljstva između Velike Britanije na jednoj, i Francuske i Španije na drugoj strani; pobjednik Britanija od Francuske preuzima Kanadu, istočni dio Louizijane (od Misisipija do Apalačiana) i niz karipskih kolonija (Dominika, Grenada, Sent Vinsent i Grenadini, i Tobago), a od Španije Floridu; Francuska je dobila natrag Gvadalupu.
- 14. februar — Srbima je dekretom uskraćeno mesto u Ugarskom saboru, uz pozivanje na privilegije da se pitanja Srba tiču vladara a ne sabora.
- 15. februar — Sporazum u Hubertsburgu kojim prestaje Treći šleski rat, tj. neprijateljstva između Pruske na jednoj, i Austrije i Saksonije na drugoj strani, odnosno formalno završava Sedmogodišnji rat; primena načela status kvo održava predratne granice, ali Pruska, iako potpuno materijalno i financijski iscrpljena, iz rata izlazi sa velikim ugledom i reputacijom nove evropske velesile.
- 23. februar — Izbija pobuna robova u holandskoj koloniji Berbice (Berbis, u dan. Gvajani, gde je to praznik) - ugušen je do sledeće godine.
Mart
[uredi | uredi izvor]- 4. mart — Spor između stare i nove vlastele u Dubrovniku: posle blokade institucija, izglasana nova uredba o izboru vlastele za različita zvanja i časti, prema kojoj su se kandidati određivali ždrebom a svaki je imao podjednake izglede.
April
[uredi | uredi izvor]- 6. april — U Parizu je izgorela zgrada Theatre du Palais-Rojal (obnovljena 1770, opet izgorela 1781).
- 8. april — Džon Stuart, 3. earl od Butea napušta mesto britanskog premijera - Pariski mir je smatran popustljivim, a predlog poreza na cider je izazvao nerede.
- 16. april — Džordž Grenvil je novi britanski premijer (do 1765), ponovo vigovac na vlasti.
- 19. april — Lider Lenape Indijanaca Tedyuscung ubijen u paljevini sela u kome se nalazio..
- 27. april — Pontiac, lider Otavi drži veliko veće i traži napad na Fort Detroit. Britanci nisu održali obećanje da će se povući iz doline Ohaja i područja zapadno od planina Allegheny, Indijanci će ih sada pokušati izbaciti.
Maj
[uredi | uredi izvor]- 7. maj — Indijanski poglavica Pontiac, bivši francuski saveznik, potaknut lažnim glasinama o nastavku rata, iznenada napada britansko uporište Fort Detroit čime počinje Pontjakov rat u Severnoj Americi (do 1766).
- 24. maj — Samuilo postaje carigradski patrijarh (1763-68. i 1773-74).
Jun
[uredi | uredi izvor]- 11. jun — Naredbom carice Katarine, Jovan Horvat je smenjen kao komandant novosrpskog korpusa, nakon mnogih optužbi na njegov račun; novi komandant je gen Aleksandar Meljgunov (Nova Srbija će dogodine biti ukinuta, kao i Slavenosrbija).
- 22. jun — Indijanci započeli opsadu Fort Pita (do avgusta) - dobili su na poklon ćebad zaraženu boginjama, ali nije jasno koliko je to bilo efektivno.
- 28. jun — Komoran pogođen zemljotresom - materijalna šteta i stotinak mrtvih.
Jul
[uredi | uredi izvor]- 7. jul — Britanska kompanija u Bengalu oglašava zbacivanje Mir Kasima, vraćaju Mir Jafara.
- 9. jul — Porodica Mocart kreće na veliku trogodišnju turneju iz Salzburga - Volfgang i Nanerl putuju i sviraju u Nemačkoj i Belgiji do novembra. U Frankfurtu ga je video 14-godišnji Gete.
- 15. jul — Osniva se Šajkaški bataljon u jugoistočnom delu Bačke (do 1873) vojno-teritorijalna jedinica u sastavu graničarskog sistema Vojne krajine u Habzburškoj monarhiji, a potom u Austrijskom carstvu i Austrougarskoj monarhiji. Postojao je sve do razvojačenja 1873. godine
- 16. jul — Početak rata između carske Rusije i Čerkezije.
- 19. jul — Furiani na severu Korzike je izdržao mesec i po dana đenovske opsade.
- 19. jul — Jovan Horvat, komandant Nove Srbije u Rusiji je zbog zloupotreba smenjen, lišen čina, osuđen je prvo na smrtnu kaznu zatim internaciju.
- 22. jul — Katarina II izdaje manifest „O dozvoli svim strancima koji ulaze u Rusiju da se nasele u pokrajinama koje žele i o pravima koja su im data“, što podstiče migraciju Nemaca u Rusiju.
- 27. jul — Patent Marije Terezije o zabrani emigracije: objavljena je naredba o kaznama. Prošlog meseca je preporučeno mitropolitu Pavlu Nenadoviću da se založi protiv iseljavanja iz Monarhije.
- 28. jul — Ruska vojska potpukovnika Petra Gaka stigla u selo Mezdegu, gde će podići tvrđavu Mozdok (danas na severu Severne Osetije, Kavkaska linija). Ovo se smatra početkom stogodišnjeg Rusko-čerkeskog rata, odn. uvodom u Rusko osvajanje Kavkaza (1800-1864).
- 31. jul — Pontjakov rat: Bitka na Blod Runu je neuspešan britanski pokušaj proboja opsade Fort Detroita.
- jul — Ruska ekspedicija Stjepana Glotova je otkrila ostrvo Kodiak pored Aljaske (prvo rusko naselje 1784), kao i još nekoliko ostrva.
Avgust
[uredi | uredi izvor]- 2. avgust — Manifest ruske carice Katarine poziva strance da se nasele u carstvu. Sledeće godine Nemci stižu na Volgu.
- 6. avgust — Pontjakov rat: Bitka kod Bushy Runa na jugozapadu Pensilvanije: Britanci su pobedili udružene Indijance, uspevaju doturiti pomoć Fort Pitu.
- 12. avgust — U Pruskoj objavljen Opšti propis o seoskim školama, za školovanje dece od pet do trinaest godina.
- avgust — Veliki požar u Smirni, stradalo 2.600 kuća.
Septembar
[uredi | uredi izvor]- 12. septembar — radi razvoja umetnosti i zanata, Katarina Velika, carica i samodržavka cele Rusije, potpisuje najviši manifest o osnivanju u gradu Moskvi Carskog doma za napuštiće, koji se kasnije pretvorio u Zanatsku obrazovnu ustanovu, u Carsku višu tehničku školu i u Moskovski državni tehnički univerzitet „Bauman“, danas svetski poznatu visokoškolsku ustanovu u Rusiji.
- 14. septembar — Bitka kod Devil's Holea, tj. kanjona Nijagare, koju Britanci nazivaju masakrom, jer je u okršaju sa Senecama poginuo 81 vojnik.
- septembar — Tomas Gejdž je novi britanski glavnokomandujući u Severnoj Americi, umesto Džefrija Amhersta (do 1775).
Oktobar
[uredi | uredi izvor]- 5. oktobar — Umro Avgust III, kralj Poljske-Litvanije i elektor Saksonije, u poslednjoj zemlji ga nasleđuje sin Fridrih Kristijan (do decembra), a u Poljskoj kreće lobiranje za izbor novog kralja - ruska carica pomaže Stanislava Ponjatovskog (izabran sledećeg septembra, vlada do 1795).
- 7. oktobar — Britanski kralj Džordž III, u nastojanju da konsolidira novostečene teritorije u Severnoj Americi i uspostavi mir sa indijanskim plemenima koja su dotada bila pod francuskom vlašću, donosi Kraljevsku proklamaciju kojom je britanskim kolonistima zabranjeno naseljavanje zapadno od planina Apalačian, a što izaziva sveopšte nezadovoljstvo u Trinaest kolonija - naseljenici je ignorišu, granica je pomerena na zapad ugovorima od 1768.
- 9. oktobar — Nakon Ričarda Vala, novi glavni ministar Španije je Jerónimo Grimaldi (do 1776).
- oktobar — Počinje prepiska carice Katarine i Voltera. Inače, Volter je ove godine objavio Traktat o toleranciji.
- oktobar — Dositej Obradović odlazi iz Kninskog Polja na Svetu goru, ali se usput razboleo i kratko ostao u Crnoj Gori.
Novembar
[uredi | uredi izvor]- 7. novembar — Osvećena je Požarevačka crkva (Sentandreja). Srpsko trgovačko "sodružestvo" je postavilo mermerni krst. Ove godine je izgrađena i Saborna crkva u Sentandreji.
- 18. novembar — Porodica Mocart je stigla u Pariz, gde ostaju do aprila.
- 24. novembar — objavljena Bajesova teorema.[1]
- 28. novembar — Umro je burmanski kralj Naungdavgyi, nasleđuje ga brat Hsinbyushin (do 1776). Prvi poslovi su mu priprema novog rata sa Sijamom i obnova razrušene Ave (Inwa), u koju će vratiti prestonicu.
Decembar
[uredi | uredi izvor]- decembar — Aleuti na Lisičijem ostrvu se pobunili protiv ruskih trgovaca krznom i skoro sve ih pobili, zbog čega će dogodine biti skoro uništeni.
- 14. decembar — Paxtonski momci ubili šestoricu Indijanaca u Pensilvaniji, zatim 27. 12. još 16 koji su bili sklonjeni u Lancaster, sledećeg februara pokušavaju marš na Filadelfiju.
- decembar — Agitacija među Seklerima u Madefalvi protiv kršenja starih prava, u vezi sa regrutacijom za pukove novoosnovane Erdeljske vojne granice - sledećeg meseca dolazi do masakra.
- 17. decembar — Izborni knez Saksonije Fridrih Kristian je već umro, od boginja, nasleđuje ga maloletni sin Fridrih Avgust. (knez do 1806, kralj do 1827, vojvoda Napoleonove Poljske 1807-15).
- 20. decembar — U Kuru, u Gujani, posle 51 dan putovanja stiže prvi konvoj sa francuskim iseljenicima, njih oko 9.000 do februara 1765. Oko tri četvrtine ih umire od zaraza.
Kroz godinu
[uredi | uredi izvor]- Nakon Kirila II, novi pećki patrijarh je Vasilije Jovanović-Brkić (do 1765) - poslednji Srbin na tronu Pećke patrijaršije.
- Crnogorski vladika Vasilije Petrović pravi plan o ujedinjenju svih srpskih zemalja.
- Sušna godina u Crnoj Gori, vladika Vasilije moli Dubrovčane za pomoć.[13]
- Najstarija poznata pesmarica među Srbima, zbirka različitih pribeleženih pesama: sveštenik Teodor Dobrašević u Bastaji kod Pakraca.
- Završena Saborna crkva Vavedenja Presvete Bogorodice u Plaškom.
- U Kucuru dolazi 41 porodica grkokatoličkih Rusina.
Rođenja
[uredi | uredi izvor]Januar
[uredi | uredi izvor]- Nepoznat datum - Stanoje Glavaš, srpski vojvoda. († 1815)
Smrti
[uredi | uredi izvor]Oktobar
[uredi | uredi izvor]- 5. oktobar — Avgust III od Poljske, poljski kralj i izborni knez Saksonije
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ „A Letter from the Late Reverend Mr. Thomas Bayes, F.R.S. to John Canton, M.A. and F.R.S.” (PDF). 24. 11. 1763. Приступљено 1. 3. 2012.
Vidi još
[uredi izvor]Reference
[uredi izvor]
