Nobelova nagrada za hemiju
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Spisak dobitnika Nobelove nagrade za hemiju od 1901. do danas:
| Godina | Ime | Država | Citat |
|---|---|---|---|
| 1901 | Jacobus Henricus van 't Hoff | "za otkriće zakona hemijske dinamike i osmotskog pritiska u rastvorima" | |
| 1902 | Hermann Emil Fischer | "za rad na sintezi šećera i purina" | |
| 1903 | Svante August Arrhenius | "za teoriju elektrolitičke disocijacije" | |
| 1904 | Sir William Ramsay | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za otkriće hemijskih elemenata inertnih plinova u zraku" |
| 1905 | Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer | "za rad na organskim bojama i hidroaromatskim spojevima" | |
| 1906 | Henri Moissan | "za istraživanje i izolaciju elementa fluora, i za električnu peć nazvanu po njemu" | |
| 1907 | Eduard Buchner | "za biohemijska istraživanja i otkriće nećelijske fermentacije" | |
| 1908 | Ernest Rutherford | Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za istraživanja u oblasti raspada hemijskih elemenata i hemiju radioaktivnih supstanci" |
| 1909 | Wilhelm Ostwald | "za rad na katalizi i istraživanja u oblasti hemijske ravnoteže i brzina hemijskih reakcija" | |
| 1910 | Otto Wallach | "za rad u oblasti acikličnih spojeva" | |
| 1911 | Maria Skłodowska-Curie | "za otkriće radijuma i polonijuma " | |
| 1912 | Victor Grignard | "za otkriće Grinjarovog reagensa" | |
| Paul Sabatier | "za metodu hidrogenacije organskih spojeva" | ||
| 1913 | Alfred Werner | "za rad na vezama atoma u molekulama" | |
| 1914 | Theodore William Richards | "za određivanje atomske mase velikog broja elemenata" | |
| 1915 | Richard Martin Willstätter | "za istraživanje biljnih pigmenata" | |
| 1916 | nije dodijeljena | ||
| 1917 | nije dodijeljena | ||
| 1918 | Fritz Haber | "za sintezu amonijaka" | |
| 1919 | nije dodijeljena | ||
| 1920 | Walther Hermann Nernst | "za rad u oblasti termohemije" | |
| 1921 | Frederick Soddy | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za rad na hemiji radioaktivnih supstanci i istraživanje izotopa" |
| 1922 | Francis William Aston | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za otkriće stabilnih izotopa za veliki broj neradioaktivnih i za pravilo cijelog broja" |
| 1923 | Fritz Pregl | "za izum metode mikroanalize organskih supstanci" | |
| 1925 | Richard Adolf Zsigmondy | "za demostraciju heterogene prirode koloidnih rastvora i metode" | |
| 1926 | Theodor Svedberg | "za rad na disperznim sistemima" | |
| 1927 | Heinrich Otto Wieland | "za istraživanje žučnih kiselina i srodnih supstanci" | |
| 1928 | Adolf Otto Reinhold Windaus | Njemačka | "za istraživanje sterola i njihovu vezu sa vitaminima" |
| 1929 | Arthur Harden Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin |
Ujedinjeno Kraljevstvo Švedska |
"za istraživanje fermentacije šećera i fermentativnih enzima" |
| 1930 | Hans Fischer | Njemačka | "za istraživanje hemina i hlorofila" |
| 1931 | Carl Bosch Friedrich Bergius |
Njemačka Njemačka |
"za doprinos u hemijskim metodama sa visokim pritiskom" |
| 1932 | Irving Langmuir | USA | "za rad u oblasti hemije površina" |
| 1934 | Harold Clayton Urey | USA | "za otkriće deuterijuma" |
| 1935 | Frédéric Joliot Irene Joliot-Curie |
Francuska Francuska |
"za sintezu novih radioaktivnih elemenata" |
| 1936 | Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye | Holandija | "za rad na molekulskim strukturama ispitivanjem dipolnog momenta i metodom rendgenske difrakcije i elektrona u gasovima" |
| 1937 | Walter Norman Haworth | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za rad na ugljikohidratima i vitaminu C" |
| Paul Karrer | Švicarska | "za rad na karotenoidima, flavinima i vitaminima A i B2" | |
| 1938 | Richard Kuhn | Njemačka | "za rad na karotenoidima i vitaminima" |
| 1939 | Adolf Friedrich Johann Butenandt | Njemačka | "za rad na polnim hormonima" |
| Leopold Ružička | Hrvatska / Švicarska | "za rad na polimetilenima i višim terpenima" | |
| 1940 | nije dodijeljena | ||
| 1941 | nije dodijeljena | ||
| 1942 | nije dodijeljena | ||
| 1943 | George de Hevesy | Mađarska | "za rad na upotrebi izotopa kao radiaktivnih markera u proučavanju hemijskih procesa" |
| 1944 | Otto Hahn | Njemačka | "za otkriće nuklearne fisije teških atomskih jezgri" |
| 1945 | Artturi Ilmari Virtanen | Finska | "za istraživanje i otkrića u poljoprivrednoj i nutricionističkoj hemiji, posebno za metod konzerviranja stočne hrane" |
| 1946 | James Batcheller Sumner | USA | "za otkruće kristalne forme enzima" |
| John Howard Northrop Wendell Meredith Stanley |
USA USA |
"za sintezu enzima i virusnih proteina u čistom obliku" | |
| 1947 | Sir Robert Robinson | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za istraživanje biljnih proizvoda, posebno alkaloida" |
| 1948 | Arne Wilhelm Kaurin Tiselius | Švedska | "za istraživanje elektroforeze i adsorpcijske analize" |
| 1949 | William Francis Giauque | USA | "za doprinus u hemijskoj termodinamici" |
| 1950 | Otto Paul Hermann Diels Kurt Alder |
Zapadna Njemačka Zapadna Njemačka |
"za otkriće i razvoj sinteze diena (Diels-Alderova reakcija)" |
| 1951 | Edwin Mattison McMillan Glenn Theodore Seaborg |
USA USA |
"za otkrića u hemiji transuranskih elemenata" |
| 1952 | Archer John Porter Martin Richard Laurence Millington Synge |
Ujedinjeno Kraljevstvo Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za otkriće particione hromatografije" |
| 1953 | Hermann Staudinger | Zapadna Njemačka | "za otkrića u oblasti hemije makromolekula" |
| 1954 | Linus Carl Pauling | USA | "za istraživanje prirode hemijskih veza" |
| 1955 | Vincent du Vigneaud | USA | "za rad na sumporovim spojevima, posebno za prvu sintezu polipeptidnih hormona" |
| 1956 | Sir Cyril Norman Hinshelwood Nikolay Nikolaevich Semenov (Никола́й Никола́евич Семёнов) |
Ujedinjeno Kraljevstvo Sovjetski savez |
"za istraživanje mehanizama hemijskih reakcija" |
| 1957 | Sir Alexander Todd | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za rad na nukleotidima i koenzimima" |
| 1958 | Frederick Sanger | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za rad na primarnoj strukturi proteina, posebno inzulina" |
| 1959 | Jaroslav Heyrovský | Čehoslovačka | "za otkriće i razvoj polarografske analitičke metode" |
| 1960 | Willard Frank Libby | USA | "za datiranje pomoću ugljika C-14" |
| 1961 | Melvin Calvin | USA | "za istraživanje asimilacije ugljik dioksida kod biljaka" |
| 1962 | Max Ferdinand Perutz John Cowdery Kendrew |
Ujedinjeno Kraljevstvo Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za ispitivanje strukture globularnih proteina" |
| 1963 | Karl Ziegler Giulio Natta |
Zapadna Njemačka Italija |
"za otkrića u vezi viših polimera" |
| 1964 | Dorothy Crowfoot Hodgkin | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za rendgensko određivanje strukture važnih biohemijskih spojeva" |
| 1965 | Robert Burns Woodward | USA | "za dostignuća u organskoj sintezi" |
| 1966 | Robert Sanderson Mulliken | USA | "za rad u na hemijskim vezama i elektronskoj strukturi molekula" |
| 1967 | Manfred Eigen | Zapadna Njemačka | "za ispitivanje ekstremno brzih hemijskih reakcija, pomijeranjem ravnoteže pomoću kratkih energetskih impulsa" |
| Ronald G. W. Norrish George Porter |
Ujedinjeno Kraljevstvo Ujedinjeno Kraljevstvo |
||
| 1968 | Lars Onsager | Norveška USA |
"za otkriće recipročnih relacija, koje su i nazvane po njemu" |
| 1969 | Derek H. R. Barton Odd Hassel |
Ujedinjeno Kraljevstvo Norveška |
"za doprinos u razvoju koncepta konformacije (tercijarne strukture)" |
| 1970 | Luis F. Leloir | Argentina | "za otkriće nukleotidnih šećera i njihovu ulogu u sintezi ugljikohidrata" |
| 1971 | Gerhard Herzberg | Kanada | "za doprinos u elektronskoj strukturi i geometriji molekula, posebno slobodnih radikala" |
| 1972 | Christian B. Anfinsen | USA | "za rad na ribonukleazi, posebno na vezi između sekvence aminokiselina i biološki aktivne konformacije" |
| Stanford Moore William H. Stein |
USA USA |
"za doprinos u razumijevanju povezanosti hemijske strukture i katalitičke aktivnosti aktivnog centra molekule ribonukleaze" | |
| 1973 | Ernst Otto Fischer Geoffrey Wilkinson |
Zapadna Njemačka Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za pionirski rad, nezavisno jedan od drugog, u hemiji organometalnih spojeva (takozvani sendvič-spojevi)" |
| 1974 | Paul J. Flory | USA | "za teoretski i eksperimentalni rad u oblasti fizikalne hemije makromolekula" |
| 1975 | John Warcup Cornforth | Australija Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za razumijevanje stereohemije enzimski kataliziranih reakcija" |
| Vladimir Prelog | Bosna i Hercegovina | "za istraživanja u oblasti hiralnosti (stereohemije) organskih molekula i reakcija" | |
| 1976 | William Nunn Lipscomb, Jr. | USA | "za istraživanje strukture borana i problema hemijskog vezanja" |
| 1977 | Ilya Prigogine | Belgija | "za doprinos u neravnotežnoj termodinamici, posebno teoriji disipativnih struktura" |
| 1978 | Peter D. Mitchell | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za doprinos razumijevanju biološkog transfera energije kroz kemiosmotsku teoriju" |
| 1979 | Herbert C. Brown Georg Wittig |
USA Zapadna Njemačka |
"za razvoj i upotrebu spojeva bora i fosfora u organskoj sintezi" |
| 1980 | Paul Berg | USA | "za studije biohemije hukleinskih kiselina, posebno rekombinantne DNK" |
| Walter Gilbert Frederick Sanger |
USA Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za doprinos u određivanju sekvence baza u nukleinskim kiselinama" | |
| 1981 | Kenichi Fukui (福井謙一) Roald Hoffmann |
Japan USA |
"za teorije toka hemijskih reakcija" |
| 1982 | Aaron Klug | Južna Afrika Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za razvoj kristalografske elektronske mikroskopije i objašnjenje strukture biološki važnih kompleksa nukleinskih kiselina sa proteinima" |
| 1983 | Henry Taube | USA | "za rad na mehanizmima reakcija sa elektronskim transferom" |
| 1984 | Robert Bruce Merrifield | USA | "za razvoj metodologije sinteze na čvrstoj matrici" |
| 1985 | Herbert A. Hauptman Jerome Karle |
USA USA |
"za dostignuća u razvoju direktnih metoda određivanja kristalne strukture" |
| 1986 | Dudley R. Herschbach Yuan T. Lee (李遠哲) John C. Polanyi |
USA; Tajvan USA; Kanada |
"za doprinos u hemijskoj dinamici elementarnih procesa" |
| 1987 | Donald J. Cram Jean-Marie Lehn Charles J. Pedersen |
SAD SAD |
"za razvoj i upotrebu molekula sa strukturno specifičnim interakcijama visoke selektivnosti" |
| 1988 | Johann Deisenhofer Robert Huber Hartmut Michel |
Zapadna Njemačka Zapadna Njemačka Zapadna Njemačka |
"za određivanje trodimenzionalne strukture fotosintetskog reakcionog centra" |
| 1989 | Sidney Altman Thomas R. Cech |
Kanada SAD; SAD |
"za otkriće katalitičkih osobina RNK" |
| 1990 | Elias James Corey | SAD | "za razvijanje teorije i metodologije organske sinteze" |
| 1991 | Richard R. Ernst | Švicarska | "za doprinos i razvoj visoko razlučive NMR spektroskopije" |
| 1992 | Rudolph A. Marcus | SAD | "za doprinos teoriji reakcija elektronskog transfera u hemijskim sistemima" |
| 1993 | Kary B. Mullis | SAD | "za otkriće metode polimerazne lančane reakcije (PCR)" |
| Michael Smith | "za doprinos razvoju 'site-directed' mutageneze zasnovane na oligonukleotidima i njenom razvoju za ispitivanje proteina" | ||
| 1994 | George A. Olah | SAD |
"za doprinos hemiji karbokationa" |
| 1995 | Paul J. Crutzen Mario J. Molina F. Sherwood Rowland |
SAD |
"za rad u oblasti atmosferske hemije, posebno razlaganjem ozona" |
| 1996 | Robert Curl Sir Harold Kroto Richard Smalley |
SAD Ujedinjeno Kraljevstvo SAD |
"za otkriće fulerena" |
| 1997 | Paul D. Boyer John E. Walker |
SAD Ujedinjeno Kraljevstvo |
"za objašnjenje enzimskih mehanizama u sintezi adenozin trifosfata" |
| Jens C. Skou | "za otkriće ion-transportnog enzima, Na+K+-ATPaza" | ||
| 1998 | Walter Kohn | SAD | "za razvoj teorije funkcionalne gustoće (eng. density functional theory - DFT)" |
| John A. Pople | Ujedinjeno Kraljevstvo | "za razvoj računalnih metoda u kvantnoj hemiji" | |
| 1999 | Ahmed H. Zewail (أحمد زويل) | SAD |
"za istraživanja prelaznih stanja hemijskih reakcija pomoću femtosekundne spektroskopije" |
| 2000 | Alan J. Heeger Alan G MacDiarmid Hideki Shirakawa (白川英樹) |
SAD; SAD; Japan |
"za otkriće i razvoj vodljivih polimera" |
| 2001 | William S. Knowles Ryoji Noyori (野依良治) |
SAD Japan |
"za rad na hiralno kataliziranim reakcijama hidrogenacije" |
| K. Barry Sharpless | SAD | "za rad na hiralno kataliziranim reakcijama oksidacije" | |
| 2002 | John B. Fenn Koichi Tanaka (田中耕一) |
SAD Japan |
"za razvoj metode desorpcijske ionizacije za analizu bioloških makromolekula metodom masene spektroskopije" |
| Kurt Wüthrich | "za razvoj NMR spektroskopije za određivanje trodimenzionalne strukture bioloških makromolekula u rastvoru" | ||
| 2003 | Peter Agre | SAD | "za otkriće vodenih kanala" |
| Roderick MacKinnon | SAD | "za strukturna i menanistička ispitivanja ionskih kanala u ćelijskim membranama" | |
| 2004 | Aaron Ciechanover Avram Hershko Irwin Rose |
"za otkriće ubikvitinom posredovane razgradnje proteina" | |
| 2005 | Robert Grubbs Richard Schrock Yves Chauvin |
"za razvoj metode metateze u organskoj sintezi“" | |
| 2006 | Roger D. Kornberg | "za istraživanje molekularne osnove eukariotske trankripcije" | |
| 2007 | Gerhard Ertl | "za istraživanje hemijskih procesa na čvrstim površinama" | |
| 2008 | Osamu Shimomura (下村 脩) Martin Chalfie Roger Tsien |
"za doprinos u otkrivanju zelenofluoroscentnog proteina" | |
| 2009 | Venkatraman Ramakrishnan Thomas A. Steitz Ada E. Yonath |
"za studije strukture i funkcije ribozoma" | |
| 2010 | Richard F. Heck Ei-ichi Negishi Akira Suzuki |
„za međukuplovane reakcije katalizirane paladijumom pri organskim sintezama“ | |
| 2011 | Daniel Shechtman | „za otkriće kvazikristala“ |

