Hulda Swai
| Hulda Shaidi Swai | |
|---|---|
 | |
| Tavalludi |
1954 (yoshi 71–72) Kilimanjaro mintaqasi, Tanganika hududi |
| Fuqaroligi | Tanzaniya |
| Sohasi | |
| Taʼlimi |
|
| Mukofotlari |
|
Hulda Shaidi Swai (1954-yilda tugʻilgan) — Tanzaniyalik olima va professor boʻlib, hayot haqida fanlar hamda biologik muhandislik sohasida faoliyat yuritadi. U Afrikada yuqumli kasalliklarga qarshi dori vositalarini ishlab chiqishda nanotibbiyot tadqiqotlarining kashshoflaridan biri hisoblanadi. Uning ilmiy ishlari, ayniqsa, nanotexnologiyadan bezgakka qarshi dorilar yaratishda foydalanishga qaratilgan[1].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Swai 1954-yilda Same tumanining Vudee qishlogʻi hududida tugʻilgan. U 1970-yillarda oʻrta maktablarda tahsil olgan va 1980-yilda Dar es Salaam universitetini kimyo va statistika yoʻnalishlari boʻyicha tamomlagan[2].
1985-yilda Swai London Qirolicha Meri universitetida kimyo muhandisligi yoʻnalishi boʻyicha Magistr darajasi darajasini olgan[3]. 2000-yilda esa shu universitetda biomateriallar yoʻnalishida PhD darajasini qoʻlga kiritgan[2].
Tadqiqot va faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Swai toʻqqiz yil davomida London Qirolicha Meri universitetida tadqiqotchi sifatida ishlagan[4].
2001-yildan 2014-yilgacha u Janubiy Afrikadagi Ilmiy va ishlab chiqarish tadqiqotlari boʻyicha kengash (CSIR)da tadqiqotchi boʻlib faoliyat yuritgan. U fan va texnologiya departamenti hamda Amaliy nanotibbiyot boʻyicha Pan-Afrika mukammallik markaziga rahbarlik qilgan[5].
2015-yilda u Tanzaniyaga qaytib[2], Nelson Mandela nomidagi Afrika fan va texnologiya instituti (NM-AIST)da professor sifatida ish boshlagan. U Jahon banki tomonidan moliyalashtiriladigan African Center of Excellence (ACE II) loyihasini tashkil etishda NM-AIST nomidan yetakchilik qilgan. 2016-yil dekabr oyida NM-AIST Afrikadagi ikkita mukammallik markazidan biri sifatida tanlangan va Swai Afrika tadqiqot markazi, Qishloq xoʻjaligi taraqqiyoti, Taʼlim va barqarorlik sohasidagi mukammallik (CREATES) markaziga rahbar etib tayinlangan[5].
2009-yilda Swai Yevropa rivojlanayotgan davlatlar klinik sinovlar hamkorligi (EDCTP)ning rivojlanayotgan mamlakatlar boʻyicha muvofiqlashtiruvchi qoʻmitasiga qoʻshilgan[6]. Shuningdek, u TB Global Alliance, ISHReCA, UNECA, Erasmus Mundus Nanofar kabi xalqaro ilmiy tashkilotlar hamda Journal of Nanomedicine tahrir hay’ati aʼzosi hisoblanadi[4].
2013-yilda Swai Pretoria universitetida maxsus professor etib tayinlangan. 2019-yilda esa u Afrika materiallarini oʻrganish jamiyati (AMRS) tashkilotining prezidenti boʻlgan[5].
Asarlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]2011-yil mart oyida Swai Janubiy Afrikada qashshoqlik bilan bogʻliq kasalliklar uchun nanotibbiyot boʻyicha birinchi xalqaro seminarni tashkil etgan.
Uning nanotibbiyot sohasidagi tadqiqotlari sil va bezgak kasalliklarini davolashni takomillashtirishga qaratilgan boʻlib, hozirda klinikadan oldingi bosqichda ishlab chiqilmoqda. 2016-yilda boshlangan CREATES doirasidagi bezgakka qarshi loyiha Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti tomonidan taxminan 110 million rand (6 million AQSh dollari) miqdorida moliyalashtirilgan[4].
Mukofotlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]2020-yilda Swai Oliver Tambo nomidagi ilmiy kafedra (OR Tambo Africa Research Chairs Initiative) rahbari etib tayinlangan boʻlib, bu lavozim nanotexnologiyaning biotibbiyot va barqaror qishloq xoʻjaligidagi qoʻllanilishiga qaratilgan[7][5][8].
Swai 2020-yilda Afrika Ittifoqi Kvame Nkrumah ilmiy mukammallik uchun mukofotiga sazovor boʻlgan boʻlib, bu mukofot unga nanotexnologiyadan foydalanib bezgakka qarshi dorilarni oʻrganishdagi hissasi uchun berilgan[9][10].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Dr. Y „Professor Hulda Swai of Tanzania Wins Distinguished Science Award: 'Women are as good as men'“. AfroLegends.com (2021-yil 26-fevral). Qaraldi: 2023-yil 27-mart.
- 1 2 3 „Why scholar left high-paying job abroad to come back home“. The Citizen (2018-yil 23-dekabr). Qaraldi: 2023-yil 26-mart.
- ↑ „Dr Hulda Swai“. Strathmore University. 2023-yil 27-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 26-mart.
- 1 2 3 „Prof. Hulda Shaidi Swai – PhD“. Nelson Mandela African Institution of Science and Technology. 2023-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 25-mart.
- 1 2 3 4 „Prof. Hulda Shaidi Swai“. www.creates-nmaist.ac.tz. 2023-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 25-mart.
- ↑ „SA scientists earn global honours“. BrandSouthAfrica.com (2009-yil 27-may). 2023-yil 26-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 26-mart.
- ↑ „The OR Tambo African Research Chairs Initiative: Meet the teams aiming to help transform the research landscape in Africa“. Burkina 24 (2020-yil 10-dekabr). Qaraldi: 2023-yil 26-mart.
- ↑ Larnyoh, Magdalene Teiko. „Meet Hulda Swai, Tanzanian winner of the AU science award“. Business Insider (2021-yil 26-fevral). Qaraldi: 2023-yil 26-mart.
- ↑ „Prof Hulda Swai: "Women are as talented as men"“. BBC News (2021-yil 1-mart). Qaraldi: 2023-yil 26-mart.
- ↑ „Tanzania: Hulda Swai, pioneer in nanomedicine research on malaria and tuberculosis“. AfricaWomenExperts.com. Qaraldi: 2023-yil 26-mart.