İçeriğe atla
Ara

Rusya'nın federal bölümleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Rusya'nın federal bölümleri (Rusça: субъекты Российской Федерации, romanize: subyektı Rossiyskoy Federatsii), Rusya Anayasası'na göre Rusya'nın en üst düzey idari bölümleri olan kurucu varlıklardır.[1] Rusya, 85 adet federal bölüme ayrılmakta olup[2] bu bölümler cumhuriyetler, kraylar, oblastlar, federal şehirler, özerk oblastlar ve özerk okruglar olmak üzere altı düzeyde toplanmaktadır.[3]

Her federal bölümün kendi anayasası, yöneticisi, parlamentosu ve anayasa mahkemesi bulunmaktadır. Bu federal bölümlerin hepsi eşit bir biçimde iki delege ile Federal Meclis'in üst meclisi olan Federasyon Meclisi'nde temsil edilirler. Bununla birlikte sahip oldukları özerklik bakımından farklılık gösterirler. Çukotka Özerk Okrugu istisna olmak kaydıyla özerk okruglar kendi federal haklarıyla birlikte kendilerinden daha büyük bir federal bölüme bağlıdır.

1993 yılında Rusya Federasyonu 89 federal bölümden oluşmaktaydı. 2008 yılına kadar federal bölümlerin sayısı birkaç bölümün birleşmesi nedeniyle 83'e düştü. Son olarak 2014 yılında Kırım'ın ilhakının ardından Sivastopol ve Kırım Cumhuriyeti Rusya'nın 84. ve 85. federal bölümleri haline geldiler. Bu bölümler uluslararası alanda Ukrayna'nın parçası olarak kabul edilmektedirler.[4][5]

Tüm federal bölümler daha büyük sekiz federal bölge altında toplanmıştır. Bu bölgeler idari bölümler olmayıp federal hükûmetin farklı federal bölümlerdeki faaliyetlerini organize etmekten sorumludurlar.

Hiyerarşik düzen

[değiştir | kaynağı değiştir]
  22 cumhuriyet
  9 kray
  46 oblast
  3 federal şehir
  1 özerk oblast
  4 özerk okrug

Her federal bölüm aşağıdaki kategorilerden birine dahildir:

  • Cumhuriyetler (республика respublika), özerktirler, her birinin kendi anayasaları, cumhurbaşkanları ve meclisleri vardır, uluslararası ilişkilerde federal hükûmetçe temsil edilirler ve her biri belirli bir etnik kökenin ana vatanı kabul edilirler. Toplam 22 adet bulunmaktadır.
  • Oblastlar (область oblast), bir valisi ve yerel olarak seçilmiş bir meclisi bulunan en yaygın federal bölümlerdir. Genel olarak oblast merkezinin ismini alırlar. Toplam 46 adet bulunmaktadır.
  • Kraylar (край kray), esas itibarı ile oblastlar ile aynı olup zamanında öncü bölge sayıldıklarından bu isimle adlandırılmışlardır. Toplam dokuz adet bulunmaktadır.
  • Özerk oblastlar (автономная область avtonomnaya oblast), oblastlardan daha özerk oblastlardır. Rusya'nın tek özerk oblastı Yahudi Özerk Oblastı'dır.
  • Özerk okruglar (автономный округ avtonomni okrug), oblastlardan daha özerk ama cumhuriyetlerden daha bağımlı federal bölümlerdir. Genellikle önemli veya baskın etnik azınlığa sahiptirler ve Çukotka Özerk Okrugu istisna olmak kaydıyla kendilerinden daha büyük bir federal bölüme bağlıdır. Toplam dört adet bulunmaktadır.
  • Federal şehirler (федеральный город federalni gorod), federal hükûmetin doğrudan yönetimi altında olan ayrı bölgeler gibi hareket eden büyük şehirlerdir.

Liste

[değiştir | kaynağı değiştir]
AdıKodMerkez/BaşkentTürFederal bölgeYüzölçümü¹Nüfus²Yoğunluk³ISO
 Adige Cumhuriyeti01MaykopCumhuriyetGüney7.600447.00058,8AD
 Başkurdistan02UfaCumhuriyetVolga143.6004.103.00028,6BA
 Buryatya03Ulan UdeCumhuriyetSibirya351.300981.0002,8BU
 Altay Cumhuriyeti04Gorno-AltayskCumhuriyetSibirya92.600203.0002,2AL
 Dağıstan05MahaçkaleCumhuriyetKuzey Kafkasya50.3002.584.00051,4DA
 İnguşetya06MagasCumhuriyetKuzey Kafkasya4.000469.000117,3IN
 Kabardino-Balkarya07NalçikCumhuriyetKuzey Kafkasya12.500901.00072,1KB
 Kalmukya08ElistaCumhuriyetGüney76.100292.0003,8KL
 Karaçay-Çerkesya09ÇerkesskCumhuriyetKuzey Kafkasya14.100440.00031,2KC
 Karelya10PetrozavodskCumhuriyetKuzeybatı172.400717.0004,2KR
 Komi11SıktıvkarCumhuriyetKuzeybatı415.9001.019.0002,5KO
 Mari El12Yoşkar-OlaCumhuriyetVolga23.200728.00031,4ME
 Mordovya13SaranskCumhuriyetVolga26.200889.00033,9MO
 Yakutistan14YakutskCumhuriyetUzak Doğu3.103.000948.0000,3SA
 Kuzey Osetya15VladikavkazCumhuriyetKuzey Kafkasya8.000710.00088,8SE
 Tataristan16KazanCumhuriyetVolga68.0003.780.00055,6TA
 Tuva Cumhuriyeti17KızılCumhuriyetSibirya170.500306.0001,8TY
 Udmurtya18İjevskCumhuriyetVolga42.1001.571.00037,3UD
 Hakasya19AbakanCumhuriyetSibirya61.900546.0008,8KK
 Çeçenistan20GrozniCumhuriyetKuzey Kafkasya15.3001.100.00071,9CE
 Çuvaşistan21ŞupaşkarCumhuriyetVolga18.3001.314.00071,8CU
 Altay Krayı22BarnaulKraySibirya169.1002.607.00015,4ALT
 Zabaykalski Krayı23ÇitaKraySibirya431.5001.156.0002,7ZAB
 Kamçatka Krayı24Petropavlovsk-KamçatskiKrayUzak Doğu472.300359.0000,8KAM
 Krasnodar Krayı25KrasnodarKrayGüney76.0005.124.00067,4KDA
 Krasnoyarsk Krayı26KrasnoyarskKraySibirya2.339.7002.966.0001,3KYA
 Perm Krayı27PermKrayVolga160.6002.824.00017,6PER
 Primorski Krayı28VladivostokKrayUzak Doğu165.9002.068.00012,5PRI
 Stavropol Krayı29StavropolKrayKuzey Kafkasya66.5002.731.00041,1STA
 Habarovsk Krayı30HabarovskKrayUzak Doğu788.6001.435.0001,8KHA
 Amur Oblastı31BlagoveşçenskOblastUzak Doğu169.1002.607.00015,4AMU
 Arhangelsk Oblastı32ArhangelskOblastKuzeybatı587.4001.336.0002,3ARK
 Astrahan Oblastı33AstrahanOblastGüney44.1001.007.00022,8AST
 Belgorod Oblastı34BelgorodOblastMerkez27.1001.512.00055,8BEL
 Bryansk Oblastı35BryanskOblastMerkez34.9001.379.00039,5BRY
 Vladimir Oblastı36VladimirOblastMerkez29.0001.525.00052,6VLA
 Volgograd Oblastı37VolgogradOblastGüney113.9002.703.00023,7VGG
 Vologda Oblastı38VologdaOblastKuzeybatı145.7001.270.0008,7VLG
 Voronej Oblastı39VoronejOblastMerkez52.4002.379.00045,4VOR
 İvanovo Oblastı40İvanovoOblastMerkez21.8001.149.00052,7IVA
 İrkutsk Oblastı41İrkutskOblastSibirya767.9002.582.0003,4IRK
 Kaliningrad Oblastı42KaliningradOblastKuzeybatı15.100943.00062,5KGD
 Kaluga Oblastı43KalugaOblastMerkez29.9001.041.00034,8KLU
 Kemerovo Oblastı44KemerovoOblastSibirya95.5002.900.00030,4KEM
 Kirov Oblastı45KirovOblastVolga120.8001.504.00012,5KIR
 Kostroma Oblastı46KostromaOblastMerkez60.100738.00012,3KOS
 Kurgan Oblastı47KurganOblastUral71.0001.020.00014,4KGN
 Kursk Oblastı48KurskOblastMerkez29.8001.236.00041,5KRS
 Leningrad Oblastı49Sankt-PeterburgOblastKuzeybatı84.0001.671.00019,9LEN
 Lipetsk Oblastı50LipetskOblastMerkez24.1001.213.00050,3LIP
 Magadan Oblastı51MagadanOblastUzak Doğu461.400183.0000,4MAG
 Moskova Oblastı52MoskovaOblastMerkez46.0006.627.000144,1MOS
 Murmansk Oblastı53MurmanskOblastKuzeybatı144.900893.0006,2MUR
 Nijni Novgorod Oblastı54Nijni NovgorodOblastVolga76.9003.524.00045,8NIZ
 Novgorod Oblastı55Veliki NovgorodOblastKuzeybatı55.300695.00012,6NGR
 Novosibirsk Oblastı56NovosibirskOblastSibirya178.2002.692.00015,1NVS
 Omsk Oblastı57OmskOblastSibirya139.7002.079.00014,9OMS
 Orenburg Oblastı58OrenburgOblastVolga124.0002.178.00017,6ORE
 Oryol Oblastı59OryolOblastMerkez24.700861.00034,9ORL
 Penza Oblastı60PenzaOblastVolga43.2001.453.00033,6PNZ
 Pskov Oblastı61PskovOblastKuzeybatı55.300761.00013,8PSK
 Rostov Oblastı62Rostov-na-DonuOblastGüney100.8004.407.00043,7ROS
 Ryazan Oblastı63RyazanOblastMerkez39.6001.228.00031,0RYA
 Samara Oblastı64SamaraOblastVolga53.6003.240.00060,4SAM
 Saratov Oblastı65SaratovOblastVolga100.2002.669.00026,6SAR
 Sahalin Oblastı66Yujno-SahalinskOblastUzak Doğu87.100547.0006,3SAK
 Sverdlovsk Oblastı67YekaterinburgOblastUral194.8004.490.00023,0SVE
 Smolensk Oblastı68SmolenskOblastMerkez49.8001.051.00021,1SMO
 Tambov Oblastı69TambovOblastMerkez34.3001.180.00034,4TAM
 Tver Oblastı70TverOblastMerkez84.1001.473.00017,5TVE
 Tomsk Oblastı71TomskOblastSibirya316.9001.046.0003,3TOM
 Tula Oblastı72TulaOblastMerkez25.7001.676.00065,2TUL
 Tümen Oblastı73TümenOblastUral1.435.2003.266.0002,3TYU
 Ulyanovsk Oblastı74UlyanovskOblastVolga37.3001.382.00037,1ULY
 Çelyabinsk Oblastı75ÇelyabinskOblastUral87.9003.606.00041,0CHE
 Yaroslavl Oblastı76YaroslavlOblastMerkez36.4001.368.00037,6YAR
 Moskova77—Federal şehirMerkez1.06410.358.0009.734,9MOW
 Sankt-Peterburg78—Federal şehirKuzeybatı1.4334.669.0003.258,2SPE
 Yahudi Özerk Oblastı79BirobicanÖzerk oblastUzak Doğu36.300190.9155,3YEV
 Kırım80SimferopolCumhuriyetGüney26.9641.966.80172,9—
 Nenets Özerk Okrugu81Naryan-MarÖzerk okrugKuzeybatı176.70041.0000,2NEN
 Hantı-Mansi Özerk Okrugu82Hantı-MansiyskÖzerk okrugUral534.8001.538.4632,9KHM
 Çukotka83AnadırÖzerk okrugUzak Doğu737.70054.0000,1CHU
 Yamalo-Nenets Özerk Okrugu84SalehardÖzerk okrugUral750.300507.0000,7YAN
Sivastopol85—Federal şehirGüney864379.200438,9—
 Donetsk Halk Cumhuriyeti86DonetskCumhuriyet—26.5174.100.280154,6—
 Lugansk Halk Cumhuriyeti87LuhanskCumhuriyet—26.6842.121.32279,5—
Zaporijya Oblastı88ZaporijyaOblast—27.1831.666.51561,3—
Herson Oblastı89HersonOblast—28.4611.016.70735,7—

Notlar: ¹ km²;[6] ² 2002 yılı itibarıyla;[7] ³ /km²

^a Sankt-Peterburg, Leningrad Oblastı'nın idari merkezi olmasına rağmen oblasta dahil değildir.
^b Moskova, Moskova Oblastı'nın idari merkezi olmasına rağmen oblasta dahil değildir.
^c Uluslararası alanda Ukrayna'nın parçası olarak kabul edilmektedir.
^d Arhangelsk Oblastı'na bağlıdır.
^e Tümen Oblastı'na bağlıdır.

Birleşmeler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Birleştirilen veya birleştirilmesi planlanan federal bölümler

2005 yılından başlayarak bazı bölümler birleştirilerek daha büyük bölümler oluşturuldu. Birleştirmeler 1 Mart 2008 tarihi itibari ile tamamlanmış olup günümüzde henüz yeni bir birleştirme planlanmamaktadır.

Referendum tarihiBirleşme tarihiBirleşenler
7 Aralık 20031 Aralık 2005Perm Oblastı + Komi-Permyak Özerk Okrugu → Perm Krayı
17 Nisan 20051 Ocak 2007Krasnoyarsk Krayı + Evenk Özerk Okrugu + Taymir Özerk Okrugu → Krasnoyarsk Krayı
23 Ekim 20051 Temmuz 2007Kamçatka Oblastı + Koryak Özerk Okrugu → Kamçatka Krayı
16 Nisan 20061 Ocak 2008İrkutsk Oblastı + Ust-Orda Buryat Özerk Okrugu → İrkutsk Oblastı
11 Mart 20071 Mart 2008Çita Oblastı + Agin Buryat Özerk Okrugu → Zabaykalski Krayı

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "The Constitution of the Russian Federation: Chapter 3, The Federal Structure". 30 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2018.
  2. ↑ "Constitution of the Russian Federation". Russian Presidential Executive Office. 17 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2018.
  3. ↑ "Chapter 1. The Fundamentals of the Constitutional System - The Constitution of the Russian Federation". 22 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2018.
  4. ↑ Kremlin.ru. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 20 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 20 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 19 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Договор между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов (Rusça) 20 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  5. ↑ Steve Gutterman and Pavel Polityuk (18 Mart 2014). "Putin signs Crimea treaty as Ukraine serviceman dies in attack". Reuters. 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2018.
  6. ↑ Федеральная служба государственной статистики (21 Mayıs 2004). "Территория, число районов, населённых пунктов и сельских администраций по субъектам Российской Федерации". Всероссийская перепись населения 2002 года (Rusça). Federal Devlet İstatistik Servisi. 21 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2018.
  7. ↑ Федеральная служба государственной статистики (21 Mayıs 2004). "Численность населения России, субъектов Российской Федерации в составе федеральных округов, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов – районных центров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более человек". Всероссийская перепись населения 2002 года (Rusça). Federal Devlet İstatistik Servisi. 8 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2018.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Rusya%27nın_federal_bölümleri&oldid=36614439" sayfasından alınmıştır
Rusya'nın federal bölümleri
Konu ekle
Morty Proxy This is a proxified and sanitized view of the page, visit original site.