Fidesz

Fidesz – Magyar Polgári Szövetség
Państwo	Węgry
Skrót	Fidesz
Lider	Viktor Orbán
Data założenia	30 marca 1988
Adres siedziby	1088 Budapeszt, VIII. Szentkirályi utca 18.
Ideologia polityczna	narodowy konserwatyzm, eurosceptycyzm, demokracja nieliberalna
Poglądy gospodarcze	solidaryzm, protekcjonizm
Grupa w Parlamencie; Europejskim	Patrioci za Europą
Obecni posłowie	44/199;
Obecni eurodeputowani	10/21;
	Wiadomości w Wikinews
	Strona internetowa

Fidesz – Magyar Polgári Szövetség (Fidesz – Węgierski Związek Obywatelski, wym. [ˈ f i d ɛ s ]^[2]), dawnej Fidesz – Magyar Polgári Párt (Fidesz – Węgierska Partia Obywatelska) – pierwotnie liberalna, obecnie narodowa, konserwatywna i eurosceptyczna partia polityczna działająca na Węgrzech^[3]^[4], rządząca w latach 1998–2002 i 2010–2026.

Nazwa partii to skrótowiec nazwy Fiatal Demokraták Szövetsége (Związek Młodych Demokratów). Brzmienie tego skrótowca jest także identyczne z łacińskim słowem fides, oznaczającym wiarę, uczciwość, zaufanie^[5].

Historia

Fidesz został założony 30 marca 1988 r. przez grupę studentów i intelektualistów jako niezależna organizacja młodzieżowa. Program i statut organizacji przyjęto podczas I kongresu w październiku i listopadzie. Wtedy też powołano władze organizacji. Rok później podczas II kongresu większość delegatów zdecydowała, że ich ugrupowanie weźmie udział w wolnych wyborach parlamentarnych. Za swój symbol partia przyjęła pomarańczę, symbolizującą zmianę pokoleniową w węgierskiej polityce. W wyborach 25 marca i 8 kwietnia 1990 r. Fidesz uzyskał 8,55% głosów i 22 mandaty^[6]. Partia była podzielona. Wyraźnie zaznaczały swoją obecność dwie frakcje. Pierwsza uważała, że można i warto zbudować koalicję z postkomunistami, druga, radykalna i o bardziej liberalnych poglądach, kierowana przez Viktora Orbána wykluczała jakąkolwiek współpracę z postkomunistami. W wyniku tego podziału doszło do rozłamu: dwaj wiceprzewodniczący i współzałożyciele partii Gábor Fodor i Péter Molnár opuścili Fidesz w 1993 r. i zrezygnowali z członkostwa wraz z ok. 500. innymi członkami – w większości przypadków przechodząc do Związku Wolnych Demokratów. W następnych wyborach, w maju 1994 na Fidesz zagłosowało 7 procent wyborców, co dało partii 20 mandatów^[7].

Rządy 1998-2002

W kolejnych wyborach, w maju 1998 r. Fidesz zdobył 29% poparcia i największą liczbę mandatów. Wieloletni działacz partii Viktor Orbán został premierem. Rząd V. Orbána zakończyło zwycięstwo w wyborach 2002 roku Węgierskiej Partii Socjalistycznej, która utworzyła rząd wspólnie ze Związkiem Wolnych Demokratów.

Lata 2002-2010 w opozycji

Na początku 2003 r. podjęto gruntowną reformę partii: na kongresie w maju 2003 r. zmieniono statut i nazwę partii. Odtąd nazywa się ona Fidesz – Magyar Polgári Szövetség. Zmiany te były elementem przygotowań do wyborów do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2004 r. Wybory te partia zdecydowanie wygrała, zdobywając 47,4% głosów. W 2006 roku partia ponownie przegrała wybory parlamentarne z Węgierską Partią Socjalistyczną, jednak kilka miesięcy później z powodu antyrządowych zamieszek poparcie dla Fidesz zaczęło rosnąć. W kolejnych wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku Fidesz również zdecydowanie wygrał odnosząc jeszcze lepszy wynik niż pięć lat temu zdobywając 56,36% głosów.

Rządy 2010-2026

Partia wygrała wybory parlamentarne w 2010 roku, a następnie wybory parlamentarne w 2014 roku (ponownie uzyskując większość kwalifikowaną) oraz wybory samorządowe, które odbyły się 12 października 2014 roku. W największych miastach partia zdobyła 22 z 23 mandatów burmistrzowskich (w tym m.in. w stołecznym Budapeszcie)^[8]. Viktor Orbán w wyniku wygranej z 6 kwietnia 2014 r. utworzył swój trzeci rząd. W wyborach w 2018 roku Fidesz ponownie otrzymał większość kwalifikowaną i ponownie utworzył rząd, czwarty rząd Viktora Orbána. Na początku kwietnia 2022 roku partia ponownie zwyciężyła w wyborach parlamentarnych, w konsekwencji czego utworzony został piąty rząd Viktora Orbána.

W 2011 roku, z inicjatywy i głosami Fideszu, zmieniono konstytucję. Wydarzyło się to bez konsultacji społecznych, a prace parlamentarne trwały 9 dni, co wzbudziło kontrowersje. Nowa konstytucja zmieniła nazwę państwa z Republika Węgierska na Węgry, wprowadziła zmiany ograniczające niezależność wymiaru sprawiedliwości oraz zdefiniowała małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny^[9]^[10].

Relacje w Parlamencie Europejskim

21 marca 2019 r. Fidesz został zawieszony w prawach członka Europejskiej Partii Ludowej. Za zawieszeniem opowiedziało się 190 członków zgromadzenia politycznego, trzy osoby były przeciwko. Fidesz stracił prawo udziału w spotkaniach EPL i prawo do głosowania z ramienia ugrupowania w Parlamencie Europejskim. Partia została również pozbawiona możliwości wystawiania kandydatów na stanowiska unijne z ramienia EPL. Decyzja była spowodowana kampanią Fideszu na Węgrzech, w której zarzucano Unii Europejskiej błędne podejście do kryzysu uchodźczego oraz atakowano Przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera^[11].

3 marca 2021 r. 12 osobowa delegacja europosłów Fidesz została zawieszona przez kierownictwo Europejskiej Partii Ludowej we frakcji EPL w Parlamencie Europejskim. Odpowiadając na to, tego samego dnia decyzją przewodniczącego partii Viktora Orbána Fidesz z tej frakcji wystąpił^[12]^[13].

18 marca 2021 r. zawieszony dwa lata wcześniej Fidesz opuścił Europejską Partię Ludową^[14].

W 2024 roku po wyborach do parlamentu europejskiego, Fidesz razem z m.in. Czeskim ANO 2011, Francuskim Zjednoczeniem Narodowym i Polskim Ruchem Narodowym utworzyli frakcję Patrioci dla Europy^[15].

Wyniki

Wybory parlamentarne

Wybory	JOWy	WOWy(inne języki)	Liczba miejsc	+/–	Status
Głosy	%	Głosy	%
1990(inne języki)	235 611	4,75 (#6)	439 448	8,95 (#5)	22/386	Nowa	Opozycja
1994(inne języki)	416 143	7,70 (#5)	379 295	7,02 (#6)	20/386	2
1998(inne języki)	1 161 520	25,99 (#2)	1 263 563	28,18 (#2)	148/386	128	Koalicja
2002^[a]	2 217 755	39,43 (#2)	2 306 763	41,07 (#2)	164/386	16	Opozycja
2006^[b]	2 269 241	41,99 (#1)	2 272 979	43,21 (#2)	141/386	23
2010^[b]	2 732 965	53,43 (#1)	2 706 292	52,73 (#1)	227/386	86	Większość
Wybory	JOWy	Lista krajowa	Miejsca	+/–	Status
Głosy	%	Głosy	%
2014^[b]	2 165 342	44,11 (#1)	2 264 780	44,87 (#1)	117/199	110	Większość
2018^[b]	2 636 201	47,89 (#1)	2 824 551	49,27 (#1)	117/199
2022^[b]	2 823 419	52,52 (#1)	3 060 706	54,13 (#1)	117/199
2026^[b]	2 215 225	36,72 (#2)	2 458 337	38,61 (#2)	44/199	73	Opozycja

Wybory do Parlamentu Europejskiego

Wybory	Głosy	Mandaty	Frakcja
Liczba	%	Liczba	+/–
2004	1 457 750	47,40 (#1)	12/24	Nowa	EPP-ED
2009^[b]	1 632 309	56,36 (#1)	13/22	1	EPP (do 2021)
2014^[b]	1 193 991	51,48 (#1)	11/21	2
2019^[b]	1 824 220	52,56 (#1)	12/21	1
Niezrzeszeni (od 2021)
2024(inne języki)^[b]	2 048 211	44,82 (#1)	10/21	2	PfE

Przewodniczący

	Imię i nazwisko	Data objęcia stanowiska	Data dymisji	Uwagi
1	Viktor Orbán	18 kwietnia 1993	29 stycznia 2000	Premier, 1998–2002
2	László Kövér	29 stycznia 2000	6 maja 2001
3	Zoltán Pokorni	6 maja 2001	3 lipca 2002
4	János Áder	3 lipca 2002	17 maja 2003
5	Viktor Orbán	17 maja 2003	nadal	Premier, 2010–2026

Uwagi

↑ Start razemz MDF
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Start razem z KDNP

Przypisy

1 2 Dr Vít Hloušek, Dr Lubomír Kopecek (2013). Origin, Ideology and Transformation of Political Parties: East-Central and Western Europe Compared. Ashgate Publishing. ps. 177.
↑ Fidesz – wymowa węgierska.
↑ https://web.archive.org/web/20160303220540/http://www.policysolutions.hu/userfiles/elemzesek/Euroszkepticizmus%20Magyarorsz%C3%A1gon.pdf
↑ Fidesz | Party History, Ideology, & Facts | Britannica, „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2025-12-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-08-23] (ang.).
↑ ONLINE LATIN DICTIONARY – Latin – English [online], www.online-latin-dictionary.com [dostęp 2019-10-21] .
↑ Debreczeni 2015 ↓, s. 58,62.
↑ Debreczeni 2015 ↓, s. 62.
↑ Fidesz wygrywa. 22 burmistrzów w 23 największych miastach Węgier. PAP. [dostęp 2014-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-17)]. (pol.).
↑ Konstytucja nowych Węgier – implikacje krajowe i regionalne [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 29 lipca 2011 [dostęp 2025-12-07] .
↑ Węgierska konstytucja podkopuje międzynarodowo chronione prawa człowieka [online], Amnesty International - Bronimy praw człowieka, 13 marca 2013 [dostęp 2025-12-07] .
↑ Fidesz zawieszona w EPL. Decyzja Europejskiej Partii Ludowej [online], Onet Wiadomości, 20 marca 2019 [dostęp 2019-03-21] (pol.).
↑ Katalin Novák: We will not let our MEPs be silenced or limited in their capacity to represent our voters... Twitter, 3.03.2021. [dostęp 2021-04-04]. (ang.).
↑ Tomasz Bielecki zT.B. Brukseli Tomasz Bielecki zT.B., Rozwód z Orbánem. Niemcy schowali parasol ochronny [online], www.polityka.pl, 2021 [dostęp 2021-03-03] (pol.).
↑ Katalin Novák: It’s time to say goodbye. Twitter, 18.03.2021. [dostęp 2021-04-04]. (ang.).
↑ MateuszM. Mazzini MateuszM., Patrioci dla Europy: tej inicjatywy Orbána nie można lekceważyć. O co toczy się gra? [online], www.polityka.pl, 2024 [dostęp 2025-12-07] .

Bibliografia

JózsefJ. Debreczeni JózsefJ., Viktor Orbán, TomaszT. Kantorowski i inni red., Warszawa: Wydawnictwo Akurat, 2015, ISBN 978-83-287-0068-0, OCLC 924910591 .

[16] Start razemz MDF

[KDNP-17] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Start razem z KDNP

[Vít_Hloušek_2013-1] 1 2 Dr Vít Hloušek, Dr Lubomír Kopecek (2013). Origin, Ideology and Transformation of Political Parties: East-Central and Western Europe Compared. Ashgate Publishing. ps. 177.

[2] Fidesz – wymowa węgierska.

[3] ttps://web.archive.org/web/20160303220540/http://www.policysolutions.hu/userfiles/elemzesek/Euroszkepticizmus%20Magyarorsz%C3%A1gon.pdf

[4] Fidesz | Party History, Ideology, & Facts | Britannica, „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2025-12-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-08-23] (ang.).

[5] ONLINE LATIN DICTIONARY – Latin – English [online], www.online-latin-dictionary.com [dostęp 2019-10-21] .

[CITEREFDebreczeni201558,62-6] Debreczeni 2015 ↓, s. 58,62.

[CITEREFDebreczeni201562-7] Debreczeni 2015 ↓, s. 62.

[8] Fidesz wygrywa. 22 burmistrzów w 23 największych miastach Węgier. PAP. [dostęp 2014-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-17)]. (pol.).

[9] Konstytucja nowych Węgier – implikacje krajowe i regionalne [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 29 lipca 2011 [dostęp 2025-12-07] .

[10] Węgierska konstytucja podkopuje międzynarodowo chronione prawa człowieka [online], Amnesty International - Bronimy praw człowieka, 13 marca 2013 [dostęp 2025-12-07] .

[11] Fidesz zawieszona w EPL. Decyzja Europejskiej Partii Ludowej [online], Onet Wiadomości, 20 marca 2019 [dostęp 2019-03-21] (pol.).

[12] Katalin Novák: We will not let our MEPs be silenced or limited in their capacity to represent our voters... Twitter, 3.03.2021. [dostęp 2021-04-04]. (ang.).

[13] Tomasz Bielecki zT.B. Brukseli Tomasz Bielecki zT.B., Rozwód z Orbánem. Niemcy schowali parasol ochronny [online], www.polityka.pl, 2021 [dostęp 2021-03-03] (pol.).

[14] Katalin Novák: It’s time to say goodbye. Twitter, 18.03.2021. [dostęp 2021-04-04]. (ang.).

[15] MateuszM. Mazzini MateuszM., Patrioci dla Europy: tej inicjatywy Orbána nie można lekceważyć. O co toczy się gra? [online], www.polityka.pl, 2024 [dostęp 2025-12-07] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[a]

[b]