Dick Cheney

Dick Cheney
	Richard Bruce Cheney in 2003
Geboren	30 januari 1941; Lincoln (Nebraska)
Overleden	3 november 2025; Virginia
Politieke partij	Republikeinse Partij
Partner	Lynne Cheney (1964-2025)
Beroep	Politicus, bestuurder
Religie	Methodisme
Handtekening
46e vicepresident van de Verenigde Staten
Aangetreden	20 januari 2001
Einde termijn	20 januari 2009
President	George W. Bush
Voorganger	Al Gore
Opvolger	Joe Biden
17e minister van Defensie
Aangetreden	20 maart 1989
Einde termijn	20 januari 1993
President	George H.W. Bush
Voorganger	Frank Carlucci
Opvolger	Les Aspin
Lid van het Huis van Afgevaardigden ; voor het gehele congresdistrict van Wyoming
Aangetreden	3 januari 1979
Einde termijn	20 maart 1989
Voorganger	Teno Roncalio
Opvolger	Craig Thomas
Stafchef van het Witte Huis
Aangetreden	21 november 1975
Einde termijn	20 januari 1977
President	Gerald Ford
Voorganger	Donald Rumsfeld
Opvolger	Hamilton Jordan
Portaal	Politiek

Richard Bruce (Dick) Cheney (Lincoln (Nebraska), 30 januari 1941 – Virginia, 3 november 2025) was een Amerikaans politicus en ondernemer. Hij was van 2001 tot 2009 de 46e vicepresident van de Verenigde Staten onder president George W. Bush.

Cheney was lid van de Republikeinse Partij. Eerder was Cheney stafchef van het Witte Huis onder president Gerald Ford, lid van het Huis van Afgevaardigden voor de staat Wyoming en minister van Defensie onder president George H.W. Bush. Tussen 1995 en 2000 was hij bestuursvoorzitter van Halliburton. Cheney geldt als een van de invloedrijkste vicepresidenten in de Amerikaanse geschiedenis en speelde een belangrijke rol in het buitenlands- en veiligheidsbeleid van de regering-Bush, met name na de aanslagen op 11 september 2001.

Biografie

Dick Cheney (rechts) en toenmalig president Gerald Ford (midden) en stafchef van het Witte Huis Donald Rumsfeld (links) in 1975.

Dick Cheney en toenmalig president Ronald Reagan in 1983.

Dick Cheney en toenmalig president George W. Bush in 2006.

Dick en Lynne Cheney met hun kleinzoon Samuel David Cheney in 2007.

Richard Cheney werd geboren in Lincoln in de staat Nebraska als zoon van Marjorie Lorraine Dickey en Richard Herbert Cheney. Het gezin verhuisde later naar Casper in Wyoming.

Cheney studeerde aan de Yale-universiteit, waar hij naar eigen zeggen wegens aanpassingsproblemen tweemaal stopte met zijn studie.

Aan de Universiteit van Wyoming behaalde hij achtereenvolgens een bachelor en een master in de politicologie. Hij begon ook aan een doctoraat aan de Universiteit van Wisconsin in Madison, maar dat voltooide hij niet vanwege zijn politieke loopbaan.

Politiek

Stafchef van het Witte Huis

Kort na het aantreden van Gerald Ford als president in 1974 werd Cheney benoemd tot assistent-stafchef van het Witte Huis. Eén jaar later werd hij als jonge dertiger stafchef onder president Ford. Hij volgde Donald Rumsfeld op, die benoemd was als minister van Defensie. Toen Ford in 1976 de verkiezingen verloor, begon Cheney aan zijn eigen politieke carrière.

Huis van Afgevaardigden

Tien jaar lang, van 1979 tot 1989, vertegenwoordigde Cheney Wyoming in het Huis van Afgevaardigden.

Minister van Defensie

In januari 1989 werd hij minister van Defensie in het kabinet van George H.W. Bush. Samen met stafchef Colin Powell was hij de secondant van de president tijdens de Eerste Golfoorlog (1990-1991).

Jaren 1990

In 1997 richtte hij, samen met Donald Rumsfeld en enkele anderen, de neoconservatieve denktank Project for the New American Century op.

Van 1995 tot 2000 was Cheney bestuursvoorzitter van Halliburton, een groot toeleveringsbedrijf voor de energie-industrie. Hij werd bekritiseerd omdat dit bedrijf tijdens zijn latere vicepresidentschap overheidscontracten bemachtigde in Irak, tijdens en na de oorlog.^[1]

Vicepresident

Als vicepresident van de Verenigde Staten van 2001 tot 2009 was hij een van de leidende figuren en pleitbezorgers voor een interventie in Irak, in het kader van de door Bush uitgeroepen War on Terror. Meermaals waarschuwde hij publiekelijk het Amerikaanse volk en de rest van de wereld dat Irak een gevaarlijk land was dat beschikte over massavernietigingswapens en zo snel mogelijk door middel van een preemptive strike (preventieve aanval) 'geneutraliseerd' moest worden. Er zijn in Irak nooit massavernietigingswapens gevonden.

Hij was lid van het Principals Committee van de Nationale Veiligheidsraad en de drijvende kracht achter de instelling en een wettelijke rechtvaardiging van gevangenispraktijken zoals het gebruik van waterboarding en andere vormen van marteling en wreedheid bij CIA verhoren. Hij bouwde verschillende geheime gevangenissen buiten het grondgebied van de VS. De gevangenen daarin kunnen ook geen beroep doen op de Conventies van Genève waarin de rechten van gevangenen staan. Journalist Jane Mayer concludeerde in haar boek 'The Dark Side' dat Bush en Cheney het Bureau van het Ministerie van Justitie van een Rechtsraad veranderden in een politiek instrument. Cheney werd door haar beschreven als de doelbewuste drijvende kracht achter de meest agressieve aspecten van de counterterrorisme-politiek van de regering Bush^[2]^[3] en door de Washington Post als a prime mover behind the Bush administration's decision to violate the Geneva Conventions and the U.N. Convention Against Torture.^[4]

Van zijn hand is ook de Patriot Act die de Amerikaanse staat uitgebreide bevoegdheden geeft de Amerikaanse bevolking te bespioneren.

In januari 2009 gaf de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama de opdracht om het omstreden gevangenenkamp voor terreurverdachten, Guantanamo Bay, op Cuba binnen een jaar te sluiten. Ook werd er door de Minister van Justitie een openbare aanklager benoemd die mogelijk misbruik van terrorisme-gevangenen door de CIA moest onderzoeken. Een eerste interview hierover met Cheney verscheen op 30 augustus 2009 op Fox News Channel.^[5]

In 2013 kreeg het aan Cheney gelieerde bedrijf Genie Energy van Israël een licentie met exclusieve rechten om op de door Israël militair bezette Syrische Golanhoogvlakte naar olie en gas te gaan boren, wat daar na voorafgaande analyse aanwezig was. De aandeelhouders Jacob Rothschild en Rupert Murdoch kregen daarmee exclusieve rechten op een gebied met een straal van zo'n 153 vierkante mijl.^[6] op een groot gebied

Persoonlijk

In 1964 trouwde Cheney met zijn middelbareschooltijdvriendin Lynne Ann Vincent. Ze zijn beiden methodist. Ze kregen twee dochters. Mary Lynne Cheney is afgestudeerd als doctor in de Engelse literatuur en heeft verschillende publicaties op haar naam staan. Liz Cheney werd in 2016 voor de staat Wyoming in het Huis van Afgevaardigden gekozen; ze geniet bekendheid doordat zij afstand nam van de voormalige Republikeinse president Trump en van diens aanzetten tot bestorming van het Capitool op 6 januari 2021. Deze gebeurtenissen en de campagne van Trump tegen zijn dochter in 2022 brachten Cheney ertoe, bij de presidentsverkiezingen van 2024 op de Democraat Kamala Harris te stemmen.^[7]

In februari 2006 haalde Cheney alle voorpagina's toen hij tijdens een jachtpartij in Texas per ongeluk een bevriende advocaat neerschoot. Hoewel de twee zaken uiteraard geen enkel verband vertonen, leek deze tamelijk bizarre gebeurtenis toch op een ander voorval uit de geschiedenis: in 1804 namelijk werd Alexander Hamilton dodelijk verwond tijdens een tweegevecht door Aaron Burr, de toenmalige vicepresident van de Verenigde Staten.^[8]

Cheney had hartproblemen. Vanaf 1978 kreeg hij vijfmaal een hartaanval. In 2010 kreeg hij een geavanceerde pacemaker geïmplanteerd. In 2012 onderging hij als 71-jarige een harttransplantatie.^[9] Cheney overleed op 3 november 2025 aan de gevolgen van deze hartproblemen en een longontsteking.^[10]