Guernsey

Rencana ini mengenai Tanggungan Mahkota yang terdiri daripada beberapa pulau di Kepulauan Channel. Untuk pulau utamanya, sila lihat Pulau Guernsey.

Bailiwick Guernsey Bailliage de Guernesey
Bendera Jata
Lagu kebangsaan:  God Save the King (lagu kebangsaan dan diraja) Sarnia Cherie (lagu pulau Guernsey)
Lokasi Bailiwick Guernsey di Eropah
Ibu negara dan bandar terbesar}	Saint Peter Port (pusat pentadbiran) 49°27′U 2°32′B
Bahasa rasmi bidang kuasa Guernsey	Inggeris Perancis Guernésiais
Pemerintah	Tanggungan Mahkota berpemerintahan sendiri yang terdiri daripada tiga bidang kuasa berparlimen
• Raja	Charles III
• Leftenan gabenor	Leftenan Jeneral Sir Richard Cripwell
• Bailif	Sir Richard McMahon
• Presiden Jawatankuasa Dasar dan Sumber	Lindsay de Sausmarez
Badan perundangan	Dewan Perundingan Guernsey Dewan Alderney Chief Pleas of Sark
Status perlembagaan  Tanggungan Mahkota berpemerintahan sendiri; bukan sebahagian daripada United Kingdom
• Menjadi sebahagian daripada Duchy Normandy	933
• Terpisah secara politik daripada tanah besar Normandie	1204
• Pembebasan Guernsey daripada pendudukan Jerman	9 Mei 1945
Keluasan
• Jumlah	78 km2 (30 bt2)
Populasi
• Perkiraan anggaran gabungan 2023	kira-kira 67,400
Mata wang	Paun sterling Paun Guernsey (GBP)
Zon waktu	UTC±00:00 (GMT)
• Musim panas (DST)	UTC+01:00 (BST)
Format tarikh	hh/bb/tttt
Kod panggilan	+44 1481
Kod ISO 3166	GG
DPT internet	.gg

Guernsey, secara rasmi dikenali sebagai Bailiwick Guernsey (bahasa Inggeris: Bailiwick of Guernsey; Perancis: Bailliage de Guernesey), ialah sebuah Tanggungan Mahkota berpemerintahan sendiri di Kepulauan Channel, berhampiran pesisir Normandie di barat laut Perancis. Bailiwick ini terdiri daripada pulau utama Guernsey, serta Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou, Burhou, Lihou dan sejumlah pulau kecil, beting serta batuan lain. Bersama-sama Jersey, pulau-pulau tersebut membentuk Kepulauan Channel.

Bailiwick Guernsey bukan sebahagian daripada United Kingdom, tidak diwakili dalam Parlimen United Kingdom dan bukan sebuah Wilayah Luar Negeri British. Hubungannya adalah secara langsung dengan Mahkota. Bailiwick ini mempunyai badan perundangan, pentadbiran, sistem percukaian, undang-undang dan mahkamahnya sendiri, manakala Mahkota, yang pada praktiknya bertindak melalui Kerajaan United Kingdom, memikul tanggungjawab rasmi terhadap pertahanan dan beberapa aspek hubungan antarabangsa.

Tidak seperti Jersey, Bailiwick Guernsey tidak merupakan satu bidang kuasa domestik yang seragam. Ia terdiri daripada tiga bidang kuasa berpemerintahan sendiri, iaitu Guernsey, Alderney dan Sark, yang masing-masing mempunyai badan perundangan, institusi pentadbiran dan tahap autonomi tempatan tersendiri. Bidang kuasa Guernsey meliputi pulau Guernsey, Herm, Jethou, Lihou dan beberapa pulau kecil berdekatan, manakala Brecqhou berkait secara pentadbiran dengan Sark dan Burhou dengan Alderney.

Ketua negara ialah Raja Charles III, yang diwakili di Bailiwick oleh leftenan gabenor. Bailif ialah ketua sivik Bailiwick, ketua badan kehakiman Guernsey serta pegawai yang mempengerusikan Dewan Perundingan Guernsey. Pentadbiran politik Guernsey dikendalikan melalui sistem jawatankuasa, dengan Presiden Jawatankuasa Dasar dan Sumber memegang jawatan politik paling kanan.

Jumlah keluasan daratan Bailiwick ialah kira-kira 78 kilometer persegi. Berdasarkan angka berasingan yang diterbitkan oleh ketiga-tiga bidang kuasa pada 2023, jumlah penduduknya dianggarkan sekitar 67,400 orang, dengan sebahagian besar tinggal di pulau Guernsey. Ekonomi Guernsey didominasi oleh perkhidmatan kewangan, insurans dan perkhidmatan profesional, manakala pelancongan, peruncitan, pembinaan, hortikultur serta kegiatan maritim turut menyumbang kepada ekonomi pulau-pulau tersebut.

Nama dan skop wilayah

Istilah Guernsey digunakan dalam beberapa pengertian yang berbeza. Ia boleh merujuk kepada pulau utama Guernsey, bidang kuasa Guernsey yang turut merangkumi Herm dan beberapa pulau kecil, atau seluruh Bailiwick Guernsey yang juga meliputi Alderney dan Sark. Perbezaan ini penting kerana data penduduk, ekonomi dan perundangan yang diterbitkan dengan label “Guernsey” tidak semestinya meliputi seluruh Bailiwick.

Istilah bailiwick berasal daripada bidang kuasa seorang bailif. Nama Perancisnya, bailliage, mempunyai asal dan makna pentadbiran yang sama. Dalam penggunaan moden, Bailiwick Guernsey merujuk kepada keseluruhan wilayah Tanggungan Mahkota, walaupun tiga bidang kuasa dalam wilayah itu mengekalkan institusi politik serta undang-undang yang berbeza.

Saint Peter Port ialah pusat pentadbiran, perdagangan dan petempatan terbesar di Guernsey. Namun begitu, Alderney dan Sark mempunyai pusat pentadbiran masing-masing dan tidak ditadbir sebagai bahagian perbandaran Saint Peter Port.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Guernsey

Prasejarah dan zaman purba

Le Déhus, sebuah makam laluan zaman Neolitik di paroki Vale.

Ketika sebahagian besar zaman Paleolitik, paras laut lebih rendah dan kawasan yang kini membentuk Guernsey masih bersambung dengan tanah besar Eropah. Bukti arkeologi menunjukkan bahawa manusia prasejarah menggunakan kawasan tersebut sebelum kenaikan paras laut secara beransur-ansur menjadikannya sebuah kepulauan.

Masyarakat pertanian menetap di pulau-pulau tersebut pada zaman Neolitik. Mereka meninggalkan sejumlah makam megalit, menhir dan struktur pengebumian. Antara tapak yang paling terkenal ialah Le Déhus, sebuah makam laluan yang mengandungi beberapa ruang pengebumian serta ukiran berbentuk wajah manusia pada bahagian bawah salah satu batu bumbungnya. Tapak prasejarah lain termasuk La Varde, Les Fouaillages dan La Gran'mère du Chimquière.

Penemuan tembikar, syiling, tinggalan bangunan dan sebuah kapal karam menunjukkan bahawa Guernsey mempunyai hubungan perdagangan dengan wilayah Empayar Rom. Walaupun sifat dan keluasan petempatan Rom masih menjadi bahan kajian, pulau-pulau tersebut terletak pada laluan pelayaran antara Gaul, Britain dan pesisir Atlantik.

Zaman Norman dan pertengahan

Guernsey dimasukkan ke dalam wilayah Duchy Normandy pada 933. Selepas William si Penakluk, Adipati Normandie, menakluki England pada 1066, pulau-pulau Channel berada di bawah pemerintah yang pada masa yang sama merupakan adipati Normandie dan Raja England.

Pada 1204, Raja John kehilangan tanah besar Normandie kepada Philip II dari Perancis. Kepulauan Channel kekal setia kepada Mahkota England dan terpisah secara politik daripada tanah besar Normandie. Peristiwa ini menjadi asas kepada hubungan perlembagaan moden antara Bailiwick dengan Mahkota. Sebagai balasan kepada kesetiaan penduduk pulau, raja-raja berikutnya mengesahkan sejumlah kebebasan, hak perdagangan serta undang-undang adat tempatan.

Pembahagian Kepulauan Channel kepada Bailiwick Jersey dan Bailiwick Guernsey berkembang pada Zaman Pertengahan. Alderney, Sark dan pulau-pulau yang lebih kecil diletakkan di bawah Bailiwick Guernsey, tetapi mengekalkan institusi tempatan yang berbeza.

Castle Cornet menjaga jalan masuk ke pelabuhan Saint Peter Port.

Kedudukan kepulauan itu berhampiran Perancis menjadikannya penting dari segi ketenteraan. Castle Cornet, yang dibina di sebuah pulau kecil di luar Saint Peter Port mulai abad ke-13, berfungsi sebagai kubu utama, kediaman gabenor dan pertahanan pelabuhan. Guernsey berkali-kali diserang atau diancam dalam peperangan antara England dengan Perancis.

Badan yang kemudiannya menjadi Dewan Perundingan berkembang daripada pertemuan pegawai diraja, jurat, paderi dan wakil paroki. Tradisi perwakilan ini dapat dijejaki sekurang-kurangnya hingga abad ke-13, walaupun komposisi dan kuasanya berubah dengan ketara dari masa ke masa.

Zaman moden awal

Selepas Reformasi Protestan, hubungan politik dan agama Guernsey dengan England semakin rapat. Walau bagaimanapun, bahasa Perancis serta Guernésiais kekal sebagai bahasa undang-undang, pentadbiran, agama dan kehidupan harian selama beberapa abad.

Semasa Perang Saudara Inggeris, kebanyakan penduduk dan institusi Guernsey menyokong pihak Parlimen, manakala pasukan diraja terus menguasai Castle Cornet. Kubu itu bertahan sehingga Disember 1651, menjadikannya antara kubu diraja terakhir yang menyerah selepas kekalahan Charles I. Pulau Jersey, sebaliknya, lebih lama menyokong pihak diraja.

Peperangan dengan Perancis pada abad ke-17 dan ke-18 membawa kepada pembinaan kubu, menara pantai dan pertahanan baharu. Kegiatan kapal persendirian bersenjata, perdagangan laut, perikanan dan pembinaan kapal turut berkembang, terutama ketika peperangan membolehkan kapal Guernsey menyerang serta merampas kapal musuh dengan kebenaran kerajaan.

Abad ke-19 dan awal abad ke-20

Selepas berakhirnya Perang Napoleon pada 1815, Guernsey mengalami perubahan ekonomi yang besar. Pembinaan kapal berkembang sehingga peralihan antarabangsa kepada kapal besi dan wap mengurangkan daya saing limbungan tempatan. Pengkuarian granit dan eksport batu menjadi kegiatan utama, manakala hortikultur rumah kaca, khususnya penanaman tomato serta bunga, berkembang pada abad ke-19 dan ke-20.

Hubungan laut yang lebih kerap dengan Britain serta kemasukan penduduk berbahasa Inggeris mempercepat peralihan bahasa daripada Guernésiais dan Perancis kepada bahasa Inggeris. Dewan Perundingan mula menggunakan bahasa Inggeris bagi urusan biasanya pada 1926.

Institusi politik turut mengalami pembaharuan. Jawatan Timbalan Rakyat diwujudkan pada penghujung abad ke-19 untuk menambah unsur perwakilan terpilih dalam Dewan Perundingan. Bilangan dan kaedah pemilihan timbalan kemudian berubah beberapa kali sepanjang abad ke-20 dan ke-21.

Pendudukan Jerman dan pembebasan

Monumen Pembebasan di Saint Peter Port memperingati pembebasan Guernsey pada 9 Mei 1945.

Selepas kejatuhan Perancis pada Jun 1940, Kerajaan British menyahketenteraan Kepulauan Channel. Sebahagian besar kanak-kanak, keluarga dan penduduk Alderney dipindahkan ke Britain sebelum tentera Jerman tiba. Angkatan Jerman menduduki Guernsey pada 30 Jun 1940. Kepulauan Channel menjadi satu-satunya wilayah di bawah Mahkota British yang diduduki oleh Jerman Nazi semasa Perang Dunia Kedua.

Pihak Jerman membina kubu, terowong, pos pemerhatian, bateri meriam dan pertahanan pantai sebagai sebahagian daripada Tembok Atlantik. Sebahagian besar kerja tersebut dilakukan oleh buruh asing, termasuk buruh paksa. Alderney dikosongkan hampir sepenuhnya daripada penduduk awam dan menjadi lokasi beberapa kem buruh serta kem tahanan.

Penduduk yang kekal menghadapi penapisan, sekatan kebebasan, pengambilan harta, perintah berkurung dan kekurangan makanan. Selepas pendaratan Tentera Bersekutu di Normandie pada Jun 1944, bekalan ke pulau-pulau tersebut semakin terputus. Bantuan makanan Palang Merah yang dibawa oleh kapal SS Vega mulai Disember 1944 mengurangkan ancaman kebuluran.

Pada awal pagi 9 Mei 1945, pegawai Jerman menandatangani penyerahan Guernsey di atas kapal HMS Bulldog yang berlabuh di luar Saint Peter Port. Pasukan British kemudian mendarat dan pendudukan Guernsey berakhir. Sark dibebaskan pada 10 Mei, manakala Alderney diserahkan pada 16 Mei dan penduduknya hanya mula pulang secara berperingkat pada penghujung tahun tersebut.

Hari Pembebasan disambut pada 9 Mei setiap tahun di Guernsey. Sark memperingati pembebasannya pada 10 Mei, sementara Alderney menyambut Hari Kepulangan bagi memperingati kepulangan penduduk selepas perang.

Perkembangan selepas perang

Reformasi politik pada 1948 menyingkirkan wakil gereja dan jurat daripada Dewan Perundingan sebagai anggota penggubal undang-undang serta memperkukuh unsur perwakilan terpilih. Hubungan pentadbiran moden antara Guernsey dengan Alderney turut disusun melalui Perjanjian 1948, yang memindahkan tanggungjawab bagi beberapa perkhidmatan kepada Guernsey sambil mengekalkan Dewan Alderney.

Selepas perang, pelancongan dan hortikultur menjadi sumber pendapatan penting. Mulai separuh kedua abad ke-20, perkhidmatan kewangan, amanah, insurans dan pengurusan dana berkembang pesat dan menggantikan pertanian sebagai kegiatan ekonomi terbesar.

Sistem pemilihan Guernsey mengalami pembaharuan lanjut pada abad ke-21. Pilihan raya 2020 ialah pilihan raya pertama yang memilih kesemua Timbalan Rakyat melalui satu kawasan pilihan raya seluruh pulau. Pilihan raya berikutnya diadakan pada 18 Jun 2025 bagi memilih 38 timbalan untuk penggal empat tahun.

Pada 2026, kerajaan Guernsey, Alderney dan Sark menubuhkan Suruhanjaya Bailiwick untuk menilai hubungan antara ketiga-tiga bidang kuasa serta kaedah kerjasama dalam perkara bersama.

Geografi

Bailiwick Guernsey terletak di Teluk Saint-Malo di bahagian barat Selat Inggeris, berhampiran Semenanjung Cotentin di Normandie. Pulau Guernsey terletak kira-kira 48 kilometer dari pesisir Perancis dan sekitar 110 kilometer dari pesisir selatan England.

Keseluruhan Bailiwick mempunyai keluasan daratan kira-kira 78 kilometer persegi. Pulau Guernsey merupakan pulau terbesar, dengan keluasan sekitar 63 kilometer persegi. Alderney terletak paling hampir dengan Perancis, manakala Sark, Herm dan pulau-pulau kecil lain terletak di sebelah timur Guernsey.

Bahagian selatan Guernsey terdiri daripada dataran tinggi dengan tebing laut yang curam, manakala utara pulau lebih rendah serta mempunyai pantai, bukit pasir dan kawasan tanah lembap. Saint Peter Port terletak di pesisir timur, menghadap Herm dan Sark. Titik tertinggi seluruh Bailiwick ialah Le Moulin di Sark, pada ketinggian kira-kira 114 meter.

Perairan di sekitar kepulauan dipengaruhi oleh pasang surut yang besar, arus deras, batuan dan terumbu. Keadaan tersebut membentuk pelabuhan semula jadi, habitat pasang surut serta landskap pesisir, tetapi secara sejarah turut menimbulkan bahaya kepada pelayaran.

Iklim

Guernsey mempunyai iklim lautan sederhana yang dipengaruhi oleh Lautan Atlantik. Musim sejuk biasanya sederhana dan musim panas nyaman, dengan perubahan suhu yang lebih kecil berbanding kawasan pedalaman Eropah. Hujan berlaku sepanjang tahun, manakala cuaca pada musim luruh serta musim sejuk lazimnya lebih berangin.

Kedudukan kepulauan di laut menyebabkan kabus, angin kencang dan ribut pesisir berlaku dari semasa ke semasa. Perubahan iklim serta kenaikan aras laut meningkatkan risiko hakisan, banjir pesisir dan kerosakan terhadap prasarana di kawasan rendah.

Pulau dan bahagian pentadbiran

Bailiwick terdiri daripada tiga bidang kuasa utama:

• Guernsey, yang merangkumi pulau utama Guernsey, Herm, Jethou, Lihou dan beberapa pulau kecil;
• Alderney, yang turut meliputi Burhou serta pulau kecil berdekatan;
• Sark, yang merangkumi Sark Besar, Sark Kecil, Brecqhou dan beberapa batuan serta pulau kecil.

Herm mempunyai penduduk tetap tetapi tidak mempunyai badan perundangan sendiri. Pulau itu merupakan sebahagian daripada bidang kuasa Guernsey dan ditadbir melalui satu pajakan daripada kerajaan Guernsey. Jethou juga dipajak secara persendirian, manakala Lihou dihubungkan dengan Guernsey oleh tambak yang hanya boleh dilalui ketika air surut.

Pulau Guernsey dibahagikan kepada sepuluh paroki sivil:

• Castel
• Forest
• Saint Andrew
• Saint Martin
• Saint Peter Port
• Saint Pierre du Bois
• Saint Sampson
• Saint Saviour
• Torteval
• Vale

Setiap paroki ditadbir oleh dua orang konstabel dan sebuah badan terpilih yang dikenali sebagai Douzaine. Anggotanya, iaitu douzenier, menguruskan urusan tempatan seperti jalan paroki, perkhidmatan tertentu, pentadbiran pilihan raya dan pemeriksaan sempadan atau tumbuhan di tepi jalan.

Alderney dan Sark bukan paroki Guernsey. Kedua-duanya merupakan bidang kuasa berasingan dengan institusi politik dan pentadbiran sendiri.

Kerajaan dan politik

Rencana utama: Politik Guernsey

Status perlembagaan

Bailiwick Guernsey ialah Tanggungan Mahkota dan bukannya wilayah United Kingdom. Hubungan perlembagaannya berasal daripada kesetiaan Kepulauan Channel kepada Mahkota England selepas kehilangan tanah besar Normandie pada 1204. Raja bertindak sebagai ketua negara dalam kedudukannya sebagai pemerintah Bailiwick.

Parlimen United Kingdom tidak lazimnya menggubal undang-undang bagi Bailiwick tanpa perundingan dan persetujuan tempatan. Dalam keadaan tertentu, undang-undang United Kingdom boleh diperluas melalui perintah dalam majlis atau peruntukan peluasan yang sesuai. Amalan perlembagaan menghendaki kerajaan United Kingdom berunding dengan pihak Bailiwick sebelum mengikatnya kepada kewajipan antarabangsa.

Ketiga-tiga bidang kuasa mempunyai autonomi yang luas dalam perkara domestik, termasuk percukaian, kewangan awam, pendidikan, kesihatan, perumahan, perancangan dan undang-undang tempatan. Walau bagaimanapun, beberapa perkhidmatan serta undang-undang dilaksanakan di seluruh Bailiwick atau dikendalikan melalui kerjasama antara pulau.

Raja dan leftenan gabenor

Raja ialah ketua negara dan diwakili di Bailiwick oleh leftenan gabenor. Leftenan gabenor dilantik oleh raja bagi tempoh yang lazimnya lima tahun serta menjalankan tugas perlembagaan, istiadat dan perhubungan antara kerajaan pulau dengan Mahkota.

Leftenan gabenor tidak mentadbir kerajaan harian dan mesti kekal berkecuali dalam politik. Tugasnya termasuk menyampaikan urusan rasmi kepada Mahkota, menghadiri persidangan badan perundangan tertentu, membantu pelaksanaan perkenan diraja dan menyokong lawatan diraja serta hubungan diplomatik. Penyandang sejak Februari 2022 ialah Leftenan Jeneral Sir Richard Cripwell.

Bailif

Bailif Guernsey ialah ketua sivik Bailiwick dan pegawai kehakiman paling kanan bagi bidang kuasa Guernsey. Bailif mempengerusikan Mahkamah Diraja, menjadi presiden Mahkamah Rayuan Guernsey dan bertindak sebagai pegawai yang mempengerusikan Dewan Perundingan.

Dalam Dewan Perundingan, bailif mengawal tatacara, memelihara ketertiban dan mentafsir peraturan persidangan, tetapi tidak mengambil bahagian dalam keputusan politik atau mengundi. Bailif juga mewakili Guernsey dalam acara sivik bukan politik serta menerima tetamu diraja dan kenamaan.

Penggabungan tugas kehakiman, sivik dan parlimen merupakan ciri sejarah sistem Guernsey. Peranan tersebut berbeza daripada presiden kerajaan atau ketua menteri kerana bailif mesti kekal bebas daripada politik kepartian.

Dewan Perundingan dan kerajaan Guernsey

Dewan Perundingan Guernsey (bahasa Inggeris: States of Deliberation) ialah badan perundangan utama bagi bidang kuasa Guernsey. Ia menggubal undang-undang, meluluskan cukai dan perbelanjaan awam, memilih anggota jawatankuasa kerajaan serta meneliti pentadbiran.

Dewan tersebut terdiri daripada 38 Timbalan Rakyat yang dipilih bagi tempoh empat tahun melalui satu kawasan pilihan raya seluruh pulau. Dua wakil yang dipilih oleh Dewan Alderney turut menyertai persidangan untuk mewakili kepentingan Alderney, terutamanya dalam perkara yang dilaksanakan oleh Guernsey menurut Perjanjian 1948. Bailif atau timbalan bailif mempengerusikan persidangan.

Guernsey tidak menggunakan sistem Kabinet dan kementerian seperti United Kingdom atau Jersey. Sebaliknya, fungsi eksekutif dibahagikan antara beberapa jawatankuasa yang dipilih oleh Dewan. Setiap jawatankuasa mempunyai presiden serta anggota politik dan bertanggungjawab terhadap bidang tertentu.

Jawatankuasa Dasar dan Sumber ialah jawatankuasa paling kanan. Ia menyelaraskan dasar keseluruhan, kewangan awam, perhubungan luar, hubungan antara pulau dan pentadbiran perkhidmatan awam. Presidennya memegang jawatan politik paling kanan serta kadangkala digelar “ketua menteri”, tetapi gelaran itu bukan nama rasmi jawatan berperlembagaan.

Walaupun kebanyakan calon pilihan raya bertanding sebagai calon bebas, parti dan kumpulan politik telah muncul pada beberapa pilihan raya moden. Disiplin parti secara umumnya kurang ketat berbanding sistem Westminster, dan majoriti serta gabungan sokongan boleh berubah mengikut isu.

Alderney dan Sark

Alderney mempunyai badan perundangan sendiri, iaitu Dewan Alderney, yang terdiri daripada seorang presiden dan sepuluh anggota terpilih. Dewan itu menggubal undang-undang serta menguruskan perkara tempatan. Melalui Perjanjian 1948, Guernsey bertanggungjawab terhadap beberapa perkhidmatan utama di Alderney, termasuk perkhidmatan yang berkaitan dengan kesihatan, pendidikan, polis, imigresen dan keselamatan sosial.

Sark mempunyai badan perundangan yang dikenali sebagai Chief Pleas. Sistem politik Sark berasal daripada pemerintahan feudal di bawah Seigneur Sark, tetapi pembaharuan pada abad ke-21 memperkenalkan sebuah dewan yang sebahagian besarnya dipilih secara langsung. Seigneur mengekalkan beberapa fungsi istiadat dan sejarah.

Ketiga-tiga badan perundangan boleh bekerjasama dalam perkara seluruh Bailiwick, termasuk undang-undang jenayah tertentu, perkhidmatan kecemasan, kawalan sempadan, kesihatan awam dan hubungan antarabangsa. Namun begitu, persetujuan setiap bidang kuasa mungkin diperlukan apabila sesuatu keputusan menyentuh kuasa domestik masing-masing.

Undang-undang dan kehakiman

Sistem undang-undang Bailiwick berasingan daripada sistem England dan Wales. Sumber undang-undangnya merangkumi statut tempatan, ordinan, perintah dalam majlis, undang-undang adat Norman serta duluan kehakiman. Pengaruh undang-undang Inggeris telah meningkat, tetapi undang-undang adat Norman masih penting, khususnya dalam bidang harta tanah dan pewarisan.

Mahkamah Diraja Guernsey ialah mahkamah utama bagi perkara sivil dan jenayah yang serius. Hakim boleh bersidang bersama jurat, iaitu hakim awam yang terlibat dalam penentuan fakta, hukuman dan beberapa perkara sivil. Mahkamah Majistret mengendalikan kes jenayah serta sivil yang lebih ringan.

Alderney mempunyai mahkamah tempatan sendiri, manakala Sark mempunyai Mahkamah Seneschal. Rayuan akhirnya boleh dibawa kepada Mahkamah Rayuan Guernsey dan, dengan kebenaran yang sewajarnya, kepada Jawatankuasa Kehakiman Majlis Privi di London.

Undang-undang utama yang diluluskan oleh Dewan Perundingan memerlukan perkenan diraja sebelum didaftarkan oleh Mahkamah Diraja. Ordinan yang digunakan bagi perincian atau pelaksanaan tertentu lazimnya tidak memerlukan perkenan tersebut.

Hubungan luar

Bailiwick tidak mempunyai kedaulatan antarabangsa atau keanggotaan tersendiri dalam Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. United Kingdom bertanggungjawab secara rasmi terhadap hubungan antarabangsanya, tetapi mengiktiraf bahawa Guernsey mempunyai identiti antarabangsa yang berbeza. Dengan kebenaran atau penyerahan kuasa daripada United Kingdom, Guernsey boleh merundingkan perjanjian dalam bidang seperti percukaian, pertukaran maklumat dan kerjasama kewangan.

Guernsey mengambil bahagian dalam Majlis British–Ireland, Persatuan Parlimen Komanwel dan beberapa rangkaian antarabangsa. Kepentingan kepulauan itu di Eropah diwakili bersama Jersey melalui Pejabat Kepulauan Channel di Brussels.

Bailiwick tidak pernah menjadi sebahagian daripada Kesatuan Eropah. Sebelum 2021, perdagangan barang tertentu dengan EU dikawal melalui Protokol 3 kepada perjanjian penyertaan United Kingdom. Pengaturan tersebut berakhir selepas Brexit. Ketiga-tiga badan perundangan Bailiwick kemudian bersetuju untuk mengambil bahagian dalam bahagian tertentu Perjanjian Perdagangan dan Kerjasama UK–EU, terutama yang berkaitan dengan perdagangan barangan dan perikanan.

Bailiwick merupakan sebahagian daripada Kawasan Perjalanan Bersama bersama-sama United Kingdom, Republik Ireland, Jersey dan Pulau Man. Penduduknya ialah warganegara British, tetapi Bailiwick mengendalikan pentadbiran imigresen dan kawalan sempadannya dengan kerjasama United Kingdom.

Ekonomi

Data ekonomi rasmi lazimnya diterbitkan bagi bidang kuasa Guernsey dan bukan seluruh Bailiwick. Pada 2023, keluaran dalam negara kasar Guernsey dianggarkan berjumlah £3.488 bilion, manakala KDNK per kapita ialah £54,463. Nilai KDNK sebenar menurun sebanyak dua peratus berbanding 2022 selepas mengambil kira inflasi.

Perkhidmatan kewangan dan insurans ialah sektor ekonomi terbesar. Pada 2023, sektor tersebut menyumbang £1.304 bilion atau 37 peratus daripada KDNK Guernsey. Apabila perkhidmatan profesional yang berkaitan seperti undang-undang, perakaunan, aktuari dan pentadbiran syarikat dimasukkan, sumbangan gabungannya lebih besar.

Guernsey ialah pusat antarabangsa bagi perbankan, insurans, amanah, pentadbiran syarikat, dana pelaburan dan pengurusan kekayaan. Sektor tersebut dikawal selia oleh Suruhanjaya Perkhidmatan Kewangan Guernsey dan tertakluk pada piawaian antarabangsa mengenai ketelusan cukai, pengubahan wang haram dan pembiayaan keganasan.

Pelancongan berkembang dengan ketara pada abad ke-19 dan ke-20, didorong oleh iklim sederhana, pantai, landskap pesisir, warisan Victor Hugo dan tinggalan pendudukan Jerman. Sektor tersebut masih penting kepada hotel, restoran, pengangkutan dan peruncitan, walaupun sumbangannya kepada ekonomi lebih kecil berbanding perkhidmatan kewangan.

Pertanian dan hortikultur pernah mendominasi eksport. Tomato, anggur serta bunga ditanam secara meluas di rumah kaca, tetapi industri tersebut merosot akibat kenaikan kos dan persaingan antarabangsa. Penternakan baka lembu Guernsey, yang terkenal dengan susu berwarna keemasan dan kandungan lemak tinggi, kekal sebagai sebahagian daripada identiti pertanian pulau.

Perikanan, akuakultur, pembinaan, peruncitan, teknologi digital, perkhidmatan profesional dan sektor awam turut menyumbang kepada kegiatan ekonomi. Alderney dan Sark lebih bergantung pada pelancongan, pembinaan, perkhidmatan tempatan dan kegiatan berkaitan pemilikan hartanah berbanding pulau Guernsey.

Mata wang utama ialah paun sterling. Kerajaan Guernsey mengeluarkan wang kertas dan syiling paun Guernsey, yang nilainya ditetapkan sama dengan paun sterling. Wang Guernsey digunakan bersama wang British di seluruh Bailiwick, tetapi tidak lazimnya diterima dalam urus niaga harian di United Kingdom.

Guernsey mempunyai sistem percukaian sendiri dan tidak mengenakan cukai nilai ditambah United Kingdom. Hasil kerajaan diperoleh daripada cukai pendapatan, cukai syarikat tertentu, sumbangan keselamatan sosial, duti, fi dan cukai harta.

Penduduk

Oleh sebab ketiga-tiga bidang kuasa menyusun statistik secara berasingan, tidak terdapat satu siri anggaran penduduk Bailiwick yang dikemas kini pada masa yang sama. Angka rasmi Guernsey merekodkan 64,781 penduduk pada 31 Disember 2023, peningkatan sebanyak 910 orang atau 1.4 peratus dalam tempoh setahun.

Peningkatan tersebut disebabkan penghijrahan bersih sebanyak 1,064 orang, yang mengimbangi pengurangan semula jadi apabila jumlah kematian melebihi kelahiran sebanyak 154 orang. Penduduk yang berumur 85 tahun ke atas bertambah, manakala bilangan kanak-kanak berumur 15 tahun ke bawah berkurangan sedikit.

Alderney merekodkan kira-kira 2,167 penduduk pada Mac 2023, manakala Sark menganggarkan penduduk tetapnya sekitar 500 orang. Jumlah penduduk Sark meningkat secara bermusim apabila pekerja dan pengunjung tiba pada musim pelancongan.

Sebahagian besar penduduk Bailiwick tinggal di pulau Guernsey, terutama di Saint Peter Port, Saint Sampson dan kawasan pinggir bandar di timur laut. Kepadatan penduduk jauh lebih rendah di Alderney, Sark dan Herm.

Penduduk terdiri daripada mereka yang dilahirkan di kepulauan tersebut serta pendatang dari United Kingdom, Portugal, Madeira, Poland, Latvia dan negara lain. Penghijrahan telah membantu memenuhi keperluan tenaga kerja dalam perkhidmatan kewangan, kesihatan, pembinaan, hospitaliti dan perkhidmatan awam.

Bahasa

Bahasa Inggeris ialah bahasa utama pentadbiran, pendidikan, media dan kehidupan harian. Dewan Perundingan menerima bahasa Inggeris bagi urusan biasanya pada 1926, dan peralihan bahasa semakin dipercepat oleh pemindahan penduduk semasa Perang Dunia Kedua, hubungan dengan Britain serta pertumbuhan media berbahasa Inggeris.

Bahasa Perancis digunakan selama berabad-abad dalam undang-undang, pentadbiran, agama dan urusan Dewan. Sebahagian undang-undang lama serta istilah kehakiman masih menggunakan bahasa Perancis atau bentuk bahasa Perancis undang-undang. Pada 2020, Dewan Perundingan mengiktiraf bahasa Perancis standard dan Guernésiais sebagai bahasa rasmi Guernsey bersama-sama bahasa Inggeris.

Guernésiais, yang kadangkala dikenali sebagai bahasa Perancis Guernsey, ialah bahasa asli pulau Guernsey dan salah satu ragam bahasa Norman. Ia mengandungi unsur Romawi, Norse dan Kelt serta mempunyai kesusasteraan bertulis yang merangkumi puisi, kamus, terjemahan dan karya drama.

Pada banci 2001, seramai 1,327 orang melaporkan bahawa mereka boleh bertutur dalam Guernésiais dengan fasih, dan kebanyakan penutur berumur lebih daripada 64 tahun. Kerajaan menganggarkan pada 2020 bahawa hanya sekitar 50 hingga 200 penutur asli masih hidup. Oleh sebab itu, bahasa tersebut dianggap sangat terancam.

Usaha pemuliharaan merangkumi pengajaran, kelas komuniti, rakaman penutur asli, penerbitan bahan pembelajaran dan penubuhan Suruhanjaya Bahasa Guernsey. Nama tempat dan nama keluarga di pulau itu juga mengekalkan banyak unsur Guernésiais.

Alderney dan Sark mempunyai ragam Norman tersendiri, iaitu Auregnais dan Sercquiais. Auregnais tidak lagi mempunyai penutur asli, manakala Sercquiais dituturkan oleh sejumlah kecil penduduk. Bahasa Perancis dan bahasa komuniti penghijrah, termasuk Portugis serta Poland, turut digunakan.

Kebudayaan

Kebudayaan Bailiwick terbentuk daripada gabungan warisan Norman, Perancis dan British. Pengaruh Norman masih kelihatan dalam undang-undang adat, nama tempat, bahasa, pembahagian paroki, seni bina granit dan beberapa tradisi masyarakat.

Hari Pembebasan pada 9 Mei merupakan acara awam utama di Guernsey. Sambutannya merangkumi upacara peringatan, perarakan, persembahan, acara komuniti dan pengibaran bendera bagi memperingati pembebasan pada 1945. Sark memperingati pembebasannya pada 10 Mei, sementara Alderney menyambut Hari Kepulangan pada bulan Disember.

Lagu “Sarnia Cherie”, dengan lirik oleh George Deighton dan muzik oleh Domenico Santangelo, dikarang pada 1911 dan diterima secara meluas sebagai lagu pulau Guernsey. Ia mempunyai versi dalam bahasa Inggeris dan Guernésiais serta digunakan dalam acara kebudayaan dan sukan.

Victor Hugo menetap dalam buangan di Guernsey dari 1855 hingga 1870. Beliau membeli Hauteville House di Saint Peter Port pada 1856 dan mereka bentuk sebahagian besar hiasan dalamannya. Semasa tinggal di pulau itu, beliau menyiapkan atau menghasilkan beberapa karya penting, termasuk Les Misérables, Les Travailleurs de la mer, L'Homme qui rit dan bahagian La Légende des siècles.

Kesusasteraan Guernésiais mempunyai tradisi tersendiri. Penyair abad ke-19 George Métivier menerbitkan puisi serta kamus Guernésiais, manakala Denys Corbet menghasilkan puisi dan tulisan yang menggambarkan kehidupan luar bandar serta identiti pulau.

Guernsey Museums mengendalikan tapak seperti Castle Cornet, Muzium Guernsey di Candie, Rumah Victoria, Fort Grey dan beberapa tapak prasejarah. Tinggalan kubu serta terowong pendudukan Jerman juga dipelihara sebagai tapak sejarah.

Makanan tempatan menggunakan hasil laut, sayur-sayuran, epal, produk tenusu dan hasil pertanian. Hidangan tradisional termasuk gâche, sejenis roti buah, serta rebusan kacang yang dikenali sebagai bean jar. Produk susu lembu Guernsey dan makanan laut merupakan unsur penting masakan tempatan.

Bailiwick bertanding secara berasingan dalam beberapa acara sukan, termasuk Sukan Komanwel dan Sukan Pulau. Bola sepak, ragbi, kriket, pelayaran, olahraga dan sukan menembak mempunyai tradisi yang kukuh, sementara perairan pesisir digunakan untuk belayar, mendayung dan berenang.

Pengangkutan

Pulau Guernsey dihubungkan dengan Britain dan pulau-pulau berdekatan melalui udara dan laut. Lapangan Terbang Guernsey, yang terletak di paroki Forest, merupakan pintu masuk udara utama. Lapangan Terbang Alderney menyediakan hubungan udara bagi Alderney, manakala Sark dan Herm tidak mempunyai lapangan terbang.

Pelabuhan Saint Peter Port merupakan pelabuhan penumpang, kargo dan kapal persiaran utama. Perkhidmatan laut menghubungkan Guernsey dengan Jersey, Sark, Herm, Alderney, Britain dan Perancis, walaupun laluan serta kekerapannya berubah mengikut musim dan keadaan komersial. Braye Harbour ialah pelabuhan utama Alderney.

Jaringan jalan raya Guernsey terdiri daripada jalan bandar, jalan utama dan lorong desa yang sempit. Kenderaan dipandu di sebelah kiri. Had laju umumnya rendah kerana saiz pulau, kepadatan pembangunan dan keadaan jalan.

Rangkaian bas awam menghubungkan Saint Peter Port dengan petempatan, lapangan terbang, pantai dan tempat tarikan di seluruh pulau. Perkhidmatan tersebut dikendalikan oleh Stagecoach bagi pihak kerajaan sejak April 2025.

Guernsey tidak mempunyai kereta api penumpang tetap. Sebuah landasan kereta api pernah menghubungkan Saint Peter Port dengan Saint Sampson pada abad ke-19 dan awal abad ke-20, manakala tentera Jerman membina landasan sempit bagi kerja pertahanan semasa pendudukan.

Sark melarang penggunaan kereta persendirian biasa. Pengangkutan daratnya bergantung pada berjalan kaki, basikal, traktor dan kenderaan tertentu yang dibenarkan. Herm juga tidak mempunyai kereta, sementara penggunaan kenderaan di Alderney lebih menyerupai Guernsey.

Lihat juga

• Jersey
• Kepulauan Channel
• Tanggungan Mahkota
• Pulau Man
• Senarai paroki Guernsey
• Pendudukan Jerman di Kepulauan Channel

Pautan luar

• Kerajaan Guernsey
• Dewan Perundingan Guernsey
• Kerajaan Alderney
• Kerajaan Sark
• Mahkamah Diraja Guernsey
• Guernsey Museums