Tulle
| Tulle Tulle | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | ||||||||
| Administrazioa | ||||||||
| Estatu burujabe | ||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | |||||||
| Eskualdea | ||||||||
| Departamendua | Corrèze | |||||||
| Barruti | Tulleko barrutia | |||||||
| Kantonamendu | canton of Tulle-Urbain-Nord | |||||||
| Alkatea | Bernard Combes | |||||||
| Izen ofiziala | Tulle | |||||||
| Jatorrizko izena | Tulle | |||||||
| Posta kodea | 19000 | |||||||
| Geografia | ||||||||
| Koordenatuak | 45°16′04″N 1°46′14″E / 45.2678°N 1.7706°E | |||||||
![]() | ||||||||
| Azalera | 24,44 km² | |||||||
| Altitudea | 212 m, 185 m, 460 m eta 323 m | |||||||
| Mugakideak | Chameyrat, Chanac-les-Mines, Gimel-les-Cascades, Naves, Sainte-Fortunade eta Laguenne-sur-Avalouze | |||||||
| Demografia | ||||||||
| Biztanleria | 13.401 (2023ko urtarrilaren 1a) | |||||||
| ||||||||
| Dentsitatea | 548 bizt/km² | |||||||
| Informazio gehigarria | ||||||||
| Hiri senidetuak | Schorndorf, Errenteria, Lousada, Smolensk, Dueville eta Bury (Manchester Handia) | |||||||
| ville-tulle.fr |
Tulle (okzitanieraz Tula, frantsesez eta ofizialki: Tulle) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 13.401 biztanle zituen 24,44 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Chameyrat, Chanac-les-Mines, Gimel-les-Cascades, Naves, Sainte-Fortunade eta Laguenne-sur-Avalouze.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da, 4,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1125 mm-koa da, urtarrilean 12,4 euri-egun eta uztailean 7,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1236,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,8 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 18an lortua[oh 1][5].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an Tulle udalerrian erroldatutako biztanleak 15.647 ziren. Familiak 7.649 ziren, horien artean 3.688 pertsona bakarrekoak (1.436 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.252 bakarrik bizi ziren emakumeak); 2.088, seme-alabarik gabeko familiak; 1.268, seme-alabak zituzten bikoteak; eta 605, seme-alabak zituzten guraso-bakarreko familiak.
Azken hamarkadetan, biztanleriak ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 6.543 gizon, 7.071 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7]. |
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Tulle udalerrian 12.283 biztanle zeuden eta 7.270 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,69 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 56,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]
Udalerrian 3.114 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.611). Guraso bakarreko 645 familietatik 508etan ama zen guraso bakarra. 1.786 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 754k seme-alaba bakarra zuten etxean, 384k bi, eta 190k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 858 bikoteetatik 118tan (% 13,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]
15 urte edo gehiago zituzten 11.888 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 26,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 52,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 58,9). 80 urte edo gehiagoko 1.401 biztanleetatik 1.221 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 180 kolektibitateren batean.[9]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 31,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,1 izatezko bikotean eta % 3,4 PACS bidez lotuta). % 33,8 ezkongabeak ziren, % 10,2 alargunak eta % 9,0 dibortziatuak.[9]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 38,4), enplegatuak (% 17,2), eskulangileak (% 13,5), erdi-mailako lanbideak (% 13,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 38,4) Corrèze departamenduko batez bestekoaren (% 38,9) azpitik dago. 43 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,6).[9]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 9.276 etxebizitza zeuden. Horietatik 7.221 egoitza nagusi ziren, 535 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.519 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (5.789), etxeak baino gehiago (3.475). Egoitza nagusietatik 3.590 beren jabearen bizilekuak ziren, 3.411 alokairuan zeuden, 733 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 220 doan lagata.[10]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.533).[10]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.097). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (4.330 etxebizitzatan). 4.252 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 3.851 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.947tan bi edo gehiago.[10]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Etxebizitzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an, 9.572 etxebizitza zeuden: 7.818 familiaren etxebizitza nagusia ziren; 368, bigarren erresidentzia; eta 1.387 hutsik zeuden. 3.676 etxeak ziren eta 5.816, apartamentuak. 7.818 etxebizitza nagusietatik, 3.736 bere jabearen bizilekua ziren; 3.827 alokairuan okupaturik zeuden eta 254, doan lagata; 556 etxek gela bat zeukaten; 1.010rek, bi zeuzkaten;, 1.920k, hiru; 2.396k, lau; eta 1.936k, bost. 4.706 etxek beren aparkalekua zeukaten azpian. 3.872 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.321 etxetan, bat baino gehiago.[11]
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 8.192 biztanleetatik 6.256 aktibo ziren (% 76,4), horietako 5.397 lanean (% 65,9) eta 859 langabezian (aktiboen % 13,7).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
1.936 ez-aktibotik 697 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,0), 545 erretiraturik zeuden (% 28,2) eta 694 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,8).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 3]
Udalerrian 11.791 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.397 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.820 eurokoa zen, eta biztanleen % 20 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 54,1, ez-soldatapekoen errenta % 5,4, langabezia-sariak % 2,0. |
Ekonomia jarduerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an zeuden 1.120 komertzioetatik, 33 erauzte enpresak ziren, 26 janari enpresak ziren, bat material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, bi garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 43 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 82 eraikuntza enpresak ziren, 305 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 25 garraio enpresak ziren, 73 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, hamabost informazio eta komunikazio enpresak ziren, 67 finantziazio enpresak ziren, 50 higiezinen enpresak ziren, 152 zerbitzu enpresak ziren, 145 administrazio publikoko enpresak ziren eta 101 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]
2009an zeuden norbanakoentzako 271 zerbitzu publikoetatik, bat poliziaren kaserna zen; hiru, Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak; hiru, lan bilaketa bulegoak; bat, jendarmeria; bi, posta bulegoak; hogei, banku bulegoak; bost, funerariak, 24, ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak; lau, ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak; bat, ibilgailuen alokairu bulegoa; hamar, autoeskolak; bederatzi, igeltseroak; hemeretzi, margolariak; hemezortzi, zurginak; hamabost, iturginak; hamaika, argiketariak; bat, eraikuntza enpresa; 27, ile apaindegiak; lau, albaitariak; sei, aldi baterako lan enpresak; 48 jatetxeak; 24 higiezinen agentziak; sei, tintoreriak; eta bederatzi, apaindegiak.[13]
2009an zeuden 164 establezimendu komertzialetatik, hipermerkatu bat zegoen, bost supermerkatu, hiru brikolaje denda handi, hemeretzi okindegi, hamar harategiak, janari-izoztu denda batn, hamabost liburu denda, 49 arropa denda, zazpi etxerako tresna denda, bederatzi zapata-denda, hiru elektrotresna denda, hiru altzari denda, lau kirol-denda, bi lur eta paretak apaintzeko denda, drogeria bat, bost lurrin-denda, lau bitxi-denda eta hamabi lore-denda.[14]
2000. urtean Tulle udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 324 hektarea erabiltzen.[15]
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2009an, tratamendu laburretarako bi ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale bat, tratamendu luzeetarako ospitale bat, psikiatriko bat, bi larrialdi zentro, amatasun-klinika bat, hiru osasun-zentro, hamar botika eta bi anbulantzia zeuden. Halaber, bi haur-eskola eta Lehen Hezkuntzako bederatzi eskola zuden. Bigarren Hezkuntzako bi ikastetxe (hezkuntza orokorreko lizeo bat eta lizeo teknologiko bat). Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan, 1.047 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.099 ikasle zebiltzan eta lizeo teknologikoetan, 359.
Udalerrian, goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko bi zentro zeuden: bata, osasun-formakuntzako zentroa eta bestea, bestelako formakuntzarakoa. Bi unibertsitate-insitutu zegoen.
Jende ezaguna
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Eric Rohmer (1920-2010) zinemagilea.
Herri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 1957ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
- ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
- 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Tulle », fiche climatologique. .
- ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
- 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ Logement, 1968-2007
- ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
- ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
- ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
- ↑ Exploitations agricoles
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez)Résumé statistique[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
- (Frantsesez)Évolution et structure de la population[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
- (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

