Edukira joan

Tilh

Tilh
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Landak
BarrutiAkizeko barrutia
Kantonamenducanton of Pouillon
Izen ofizialaTilh
Posta kodea40360
Geografia
Koordenatuak43°34′33″N 0°50′09″W / 43.5758°N 0.8358°W / 43.5758; -0.8358
Mapa
Azalera22,86 km²
Altitudea59 m, 151 m eta 91 m
MugakideakArsague, Castel-Sarrazin, Mouscardès, Ossages, Pomarez, Bonnut eta Saint-Girons-en-Béarn
Demografia
Biztanleria832 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 431 (%51,5) (%48,5) 406 alt_right
Dentsitatea36 bizt/km²
tilh.fr

Tilh (frantsesez eta ofizialki: Tilh) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 832 biztanle zituen 22,86 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arsague, Castel-Sarrazin, Mouscardès, Ossages, Pomarez, Bonnut eta Saint-Girons-en-Béarn.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
TilhTilh
Població amb 302 habitants (2000)Arsague (3,3 km)
Població amb 270 habitants (2000)Mouscardès (3,7 km)
Població amb 454 habitants (2000)Ossages (4,1 km)
Població amb 369 habitants (2000)Saint-Boès (5,8 km)
Població amb 1482 habitants (2000)Pomarez (6,0 km)
Població amb 668 habitants (2000)Bonnut (6,3 km)
Població amb 568 habitants (2000)Estibeaux (6,8 km)
Població amb 1583 habitants (2000)Amou (7,2 km)
Població amb 1490 habitants (2000)Habas (7,7 km)
Població amb 452 habitants (2000)Ramous (7,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 14,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1239 mm-koa da, urtarrilean 12,2 euri-egun eta uztailean 7,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Orthez udalerrian dago, 10,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1211,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,8 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 4an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,7 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 406 gizon, 431 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.16
0.00
 
90-94
 
0.00
1.23
 
85-89
 
3.71
1.23
 
80-84
 
6.03
9.11
 
75-79
 
3.71
3.94
 
70-74
 
4.87
8.87
 
65-69
 
7.19
7.64
 
60-64
 
4.87
1.23
 
55-59
 
7.19
7.64
 
50-54
 
2.32
10.10
 
45-49
 
10.67
8.87
 
40-44
 
4.64
10.10
 
35-39
 
11.83
7.64
 
30-34
 
4.64
2.46
 
25-29
 
1.16
2.46
 
20-24
 
0.00
3.69
 
15-19
 
2.32
2.46
 
10-14
 
9.51
7.64
 
5-9
 
8.35
3.69
 
0-4
 
5.80
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].
Hazkunde begetatiboa
Urtea200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 5−1101−61−8724−43−1−212−3
Jaiotzak 1081268492898512587410
Heriotzak 59116710810174996106213
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Tilh udalerrian 832 biztanle zeuden eta 363 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,29 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 37,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

832biztanle
363elkarbizitza-unitate
2,29lagun elkarbizitza-unitateko
270familia
Udalerria
% 28
% 38
% 28
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 270 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (137). Guraso bakarreko 25 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 177 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 36k seme-alaba bakarra zuten etxean, 50k bi, eta 6k hiru edo gehiago.[9]

137
108
25
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean177
Seme-alaba bat36
Bi seme-alaba50
Hiru seme-alaba6
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 695 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 37,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 82,6).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 8
40-54% 10
55-64% 13
65-79% 21
80 +% 37
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 70
40-54% 81
55-64% 83
65-79% 75
80 +% 58

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,1 izatezko bikotean eta % 7,8 PACS bidez lotuta). % 21,4 ezkongabeak ziren, % 5,3 alargunak eta % 3,7 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 51,8
Ezkongabea% 21,4
Izatezko bikotean% 10,1
PACS bidez lotuta% 7,8
Alarguna% 5,3
Dibortziatuta% 3,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 40,2), erdi-mailako lanbideak (% 16,8), eskulangileak (% 16,0), enplegatuak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 40,2) Landak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,8).[9]

Udalerria
% 9
% 17
% 12
% 16
% 40
Landak
% 15
% 16
% 14
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023
Kopurua%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak102% 28,1
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak137% 37,7
Guraso bakarrekoak25% 6,9
Kide bakarrekoak100% 27,5
Bestelakoak0% 0,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak137% 50,7
Seme-alabadun bikoteak108% 40,0
Guraso bakarrekoak25% 9,3
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean177% 65,6
Seme-alaba bat36% 13,3
Bi seme-alaba50% 18,5
Hiru seme-alaba6% 2,2
Lau seme-alaba edo gehiago0% 0,0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta360% 51,8
Izatezko bikotean70% 10,1
PACS bidez lotuta54% 7,8
Ezkongabea149% 21,4
Alarguna37% 5,3
Dibortziatuta26% 3,7
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak10% 2,8
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak10% 2,8
Goi-mailako langileak34% 9,4
Erdi-mailako lanbideak61% 16,8
Enplegatuak43% 11,8
Eskulangileak58% 16,0
Erretiratuak146% 40,2
Bestelakoak0% 0,0
Iturria: INSEE, RP2023.

2023 erroldaren arabera, udalerrian 426 etxebizitza zeuden. Horietatik 365 egoitza nagusi ziren, 16 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 45 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (400), eta apartamentuak gutxi ziren (22). Egoitza nagusietatik 306 beren jabearen bizilekuak ziren, 53 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 6 doan lagata.[10]

426etxebizitza
365egoitza nagusi
400etxe
22apartamentu

Etxebizitza multzoa

365
45
Egoitza nagusia (365)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (16)Hutsik (45)

Etxe mota

400
Etxea (400)Apartamentua (22)

Jabetza egoera

306
53
Jabeak (306)Alokairuan (53)Doan lagata (6)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (90).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik90
1919-194533
1946-197042
1971-199077
1991-200540
2006-202068

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (250). 152 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 289 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 137 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 213tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela10
3 gela28
4 gela74
5 gela edo gehiago250

Berogailu mota

40
151
152
Gas sarea (2)Fuel-olioa (40)Elektrizitatea (151)Gas botila (19)Bestelakoak (152)

Aparkalekua eta ibilgailuak

289aparkalekua
137ibilgailu 1
213ibilgailu 2+
Taula osoa: etxebizitzak, 2023
Kopurua%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia365% 85,7
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa16% 3,8
Hutsik45% 10,6
Etxe mota
Etxeak400% 93,9
Apartamentuak22% 5,2
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela4% 1,1
2 gela10% 2,7
3 gela28% 7,7
4 gela74% 20,3
5 gela edo gehiago250% 68,5
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik90% 24,7
1919-194533% 9,0
1946-197042% 11,5
1971-199077% 21,1
1991-200540% 11,0
2006-202068% 18,6
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak306% 83,8
Alokairuan53% 14,5
HLM0% 0,0
Doan lagata6% 1,6
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea2% 0,5
Fuel-olioa40% 11,0
Elektrizitatea151% 41,4
Gas botila19% 5,2
Bestelakoak152% 41,6
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua289% 79,2
Ibilgailu bat137% 37,5
Bi ibilgailu edo gehiago213% 58,4
Iturria: INSEE, RP2023.

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 467 biztanleetatik 381 aktibo ziren (% 81,6), horietako 349 lanean (% 74,7) eta 32 langabezian (aktiboen % 8,4).

46715-64 urteko biztanle
% 81,6aktibo
% 74,7lanean
% 8,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,5
25-54 urte% 95,9
55-64 urte% 64,2
Gizonak% 83,4
Emakumeak% 79,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,0
BEPC, brebeta% 5,9
CAP-BEP% 11,0
Batxilergoa% 8,4
Goi-mailako +2% 2,9
Goi-mailako +3/4% 5,6
Goi-mailako +5% 4,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

86 ez-aktibotik 35 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,7), 31 erretiraturik zeuden (% 36,0) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 24,4).

Ez-aktiboak

% 41
% 36
% 24
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 14
% 21
% 28
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 81 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 349 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

81enplegu udalerrian
% 46,9soldatapeko
% 51,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.520 eurokoa zen.

23.520 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.650 €
Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,0
18-29 urte% 14,2
30-39 urte% 12,2
40-49 urte% 12,6
50-64 urte% 11,3
65-74 urte% 8,0
75 urte eta gehiago% 8,8

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 7,1
Errentariak% 23,5

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 63,4
Pentsio/erretiroak% 35,0
Ondarea, bestelakoak% 12,0
Gizarte-prestazioak% 4,1
Zuzeneko zergak−% 14,5

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 55,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,6.

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 30 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak eta 1 ile apaindegia.[12]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.[13]

2000. urtean Tilh udalerrian 61 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.443 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1994ko urriaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Orthez », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Tilh
Morty Proxy This is a proxified and sanitized view of the page, visit original site.