Tetrapodomorpha

Tetrapodomorpha
Devoniar-gaur egun PreЄ Є O S D C P T J K Pg N
Irudi gehiago
Sailkapen zientifikoa
Erreinua	Animalia
Azpierreinua	Bilateria
Filuma	Chordata
Subfilum	Vertebrata
Superklasea	Sarcopterygii
Baliorik ez	Tetrapodomorpha Ahlberg, 1991

Tetrapodomorpha edo Choanata ornodunen klado bat da. Devoniarrean agertu ziren. Bere barnean biltzen dira tetrapodo guztiak (lau gorputz adar dituzten ornodunak) eta eurengandik Dipnoi ararinengatik baino gertuago dauden Sarcopterygii guztiak. Forma batzuek arrainen ezaugarrien eta Labyrinthodontaren arteko itxura daute, adibidez Tiktaalik. Horregatik "arrainpodo" gisa ere deitu izan zaie, erdi-arrain erdi-tetrapodo baitira itxuraz. Tetrapodomorpharen barruan tetrapodoen koroa-taldea (gaur egungo tetrapodo guztien arbaso komuna eta arbaso komun horren ondorengoak) eta beste tetrapodo goiztiar batzuk sartzen dira, Osteolepiformes bezalako arrainak kasu. Tetrapodoen koroa-taldea ez diren Tetrapodomorpha guztiei oinarrizko tetrapodo deitzen zaio, eta talde parafiletikoa da bere horretan, arrainen eta tetrapodoen arteko trantsizioa adierazteko erabiltzen baita izena.

Ezaugarriak

Tetrapodomorfoak definitzen dituzten ezaugarrien artean, hegatsetako aldaketak daude; zehazki, buru ganbila duen humero bat, hobi glenoideoarekin artikulatzen dena (sorbaldako artikulazioaren barrunbea). Beste ezaugarri giltzarri bat barneko sudur-hobia edo koana da. Arrain gehienek bi sudur-hobi pare dituzte, bata buruaren alde banatan ura sartzeko (sarrerako sudur-hobiak) eta bestea ura ateratzeko (irteerako sudur-hobiak). Lehenengo tetrapodomorfoetan, Kenichthysen kasuan adibidez, irteerako sudur-hobiak ahoaren perimetrorantz mugituak zeuden. Beranduago agertu ziren tetrapodomorfoetan, tetrapodoak barne, irteerako sudur-hobia ahoaren barruan dago, eta han koana esaten zaio.

Taxonomia

B. Swartzek 2012an 204 karaktere aztertuta, zuhaitz hau eraiki zuen:

Tetrapodomorpha

†Kenichthys †Rhizodontidae †Canowindridae †Marsdenichthys †Canowindra †Koharalepis †Beelarongia †Megalichthyiformes †Gogonasus †Gyroptychius †Osteolepis †Medoevia †Megalichthyidae Eotetrapodiformes †Tristichopteridae †Spodichthys †Tristichopterus †Eusthenopteron †Jarvikina †Cabonnichthys †Mandageria †Eusthenodon †Tinirau †Platycephalichthys Elpistostegalia †Panderichthys †Tiktaalik †Elpistostege †Elginerpeton †Ventastega †Acanthostega †Ichthyostega †Whatcheeriidae †Colosteidae †Crassigyrinus †Baphetidae Tetrapoda (koroa-taldea)

Clement et al 2021ean beste hau argitaratu zuen:

	Dipnomorpha
Tetrapodomorpha	Kenichthys Tungsenia Rhizodontida Hongyu Gooloogongia Sauripterus Barameda Screbinodus Rhizodus Strepsodus Osteolepidida Gyroptychius Osteolepis Gogonasus Medoevia Megalichthyidae Canowindridae Beelarongia Canowindra Koharalepis Marsdenichthys Spodichthys Tristichopterus Eusthenopteron Jarvikina Cabonnichthys Platycephalichthys Mandageria Eusthenodon Tinirau Bruehnopteron Panderichthys Tiktaalik Elpistostege Tetrapoda Ventastega Acanthostega Ichthyostega Tulerpeton

Kanpo estekak

• Datuak: Q1209254
• Multimedia: Tetrapodomorpha / Q1209254
• Espezieak: Tetrapodomorpha