Retornac
| Retornac | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | ||||||||
| Administrazioa | ||||||||
| Estatu burujabe | ||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | |||||||
| Eskualdea | ||||||||
| Departamendua | Loira Garaia | |||||||
| Barruti | Yssingeauxeko barrutia | |||||||
| Kantonamendu | canton of Retournac | |||||||
| Izen ofiziala | Retournac | |||||||
| Posta kodea | 43130 | |||||||
| Geografia | ||||||||
| Koordenatuak | 45°12′14″N 4°02′00″E / 45.2039°N 4.0333°E | |||||||
![]() | ||||||||
| Azalera | 45,76 km² | |||||||
| Altitudea | 479 m, 1.064 m eta 658 m | |||||||
| Mugakideak | Beaux, Beauzac, Chamalières-sur-Loire, Mézères, Roche-en-Régnier, Sant Julian lo Pinet, Solignac-sous-Roche eta Tiranges | |||||||
| Demografia | ||||||||
| Biztanleria | 3.007 (2023ko urtarrilaren 1a) | |||||||
| ||||||||
| Dentsitatea | 66 bizt/km² | |||||||
| ville-retournac.fr |
Retornac (okzitanieraz Retornac, frantsesez eta ofizialki: Retournac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 3.007 biztanle zituen 45,76 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Beaux, Beauzac, Chamalières-sur-Loire, Mézères, Roche-en-Régnier, Sant Julian lo Pinet, Solignac-sous-Roche eta Tiranges.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,9 °C-koa da, 16,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 725 mm-koa da, urtarrilean 8,2 euri-egun eta uztailean 6,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Sinjau udalerrian dago, 10,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 948,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37,1 °C-koa da, 2015ko uztailaren 7an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -22,2 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua[oh 1][5].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 1.358 gizon, 1.603 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7]. |
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Retournac udalerrian 2.903 biztanle zeuden eta 1.385 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,10 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]
Udalerrian 855 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (407). Guraso bakarreko 135 familietatik 106etan ama zen guraso bakarra. 475 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 184k seme-alaba bakarra zuten etxean, 129k bi, eta 67k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 313 bikoteetatik 45tan (% 14,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]
15 urte edo gehiago zituzten 2.557 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 26,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 71,8). 80 urte edo gehiagoko 281 biztanleetatik 203 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 78 kolektibitateren batean.[9]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,4 izatezko bikotean eta % 7,5 PACS bidez lotuta). % 24,4 ezkongabeak ziren, % 8,7 alargunak eta % 7,3 dibortziatuak.[9]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,2), enplegatuak (% 17,1), eskulangileak (% 14,9), erdi-mailako lanbideak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,2) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 19 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,4).[9]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.123 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.393 egoitza nagusi ziren, 371 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 359 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.700), eta apartamentuak gutxi ziren (405). Egoitza nagusietatik 1.018 beren jabearen bizilekuak ziren, 341 alokairuan zeuden, 83 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 34 doan lagata.[10]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (305).[10]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (601). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (508 etxebizitzatan). 908 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 651 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 599tan bi edo gehiago.[10]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 1.606 biztanleetatik 1.195 aktibo ziren (% 74,4), horietako 1.065 lanean (% 66,3) eta 130 langabezian (aktiboen % 10,9).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
411 ez-aktibotik 120 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 29,2), 128 erretiraturik zeuden (% 31,1) eta 163 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,7).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 3]
Udalerrian 592 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.065 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.890 eurokoa zen, eta biztanleen % 15 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 54,9, ez-soldatapekoen errenta % 6,4, langabezia-sariak % 2,1. |
Ekonomia jarduerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an zeuden 148 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]
2009an zeuden norbanakoentzako 49 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 4 margolariak, 9 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.[12]
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.[13]
2000. urtean Retournac udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.196 hektarea erabiltzen.[14]
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2009an botika 1 eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Retournac udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 312 ikaslekin.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 1989ko apirilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
- ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
- 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Yssingeaux », fiche climatologique. .
- ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
- 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
- ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
- ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
- ↑ Exploitations agricoles
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez)Résumé statistique[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
- (Frantsesez)Évolution et structure de la population[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
- (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

