Eney

Eney
q.yun. Αἰνείας lat. Aenēās
Eneyin Latsiyaya enməsi
Yunanca adı	Αἰνείας
Latınca adı	Aenēās
Cinsi	kişi
Atası	Anxis
Anası	Afrodita
Arvadı	Kreus, Laviniya
Uşaqları	Askani
Digər mədəniyyətlərdə	Vidar
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Eney (q.yun. Αἰνείας, lat. Aenēās) — qədim yunan mifologiyasında Troya müharibəsinin qəhrəmanlarından biri, Dardanlar kral nəslindən olan bir şəxsdir. Qədim Roma mifologiyasında isə o, Romanın qurucuları sayılan Romul və Remin əfsanəvi əcdadı kimi tanınır. Rəvayətlərə görə, Eney dağıdılmış Troya şəhərindən xilas olan troya sakinlərini İtaliyaya gətirmişdir.

Əfsanələrə əsasən, o, sevgi ilahəsi Veneranın oğludur. Eneyin sərgüzəştləri Vergilinin məşhur epik əsəri olan “Eneida” poemasının əsasını təşkil edir. Bu əsərdə Romanın ilahi iradə ilə yaranması göstərilir və eyni zamanda Oktavian Avqust onun “ilahi” övladlığa götürən atası Qay Yuli Sezar vasitəsilə təriflənir. Poemada həmçinin Roma ilə Karfagen arasındakı əbədi düşmənçiliyin səbəbləri və latin xalqının yaranması haqqında rəvayətlər də yer alır.

Eney kultu müasir İtaliya ərazisində ən qədim inanclardan biri hesab olunur. Qədim Romada o, xüsusilə patrisilər arasında məşhur idi; onlar özlərini Troya şəhərindən Eney ilə birlikdə gəlmiş tərəfdarların – “eneatlar”ın nəslindən hesab edirdilər.

Mənşəyi və erkən həyatı

Eney Kiçik Asiyanın şimal-qərbində yaşamış dardan xalqının banisi sayılan Dardanın nəslindən idi. Dardanın nəvəsi Trosun üç oğlu olmuşdu: İl, Assarak və Qanimed. Assarakın nəvəsi Anxisi sevgi ilahəsi Venera görüb ona aşiq olur. Özünü Frigiya kralı Otreyin qızı kimi təqdim edərək, İda dağının zirvəsində (Anxisin kifara çaldığı yerdə) onu yoldan çıxarır və daha sonra ilahi mənşəyini ona açıqlayır. Homerin Afroditaya həsr olunmuş IV himnində deyilir ki, ilahə uşağa “Eney” adını verir (qədim yunan dilində bu söz “dəhşətli” mənasını verir), çünki o, ölümlü bir insandan hamilə qalmasının doğurduğu qorxunu dərk edirdi. Bu izah Eney adının ən geniş yayılmış mənası hesab olunur. Həmin himnə görə, Eney doğulduqdan sonra dağ nimfaları tərəfindən böyüdülmüş, beş yaşında isə atasına verilmiş və o da onu Troya şəhərinə apararaq orada yaşamışdır. Qədim yunan “Kiprilər” poemasına görə, Eney troya ordusunun Spartaya yürüşündə iştirak etmiş, bu yürüş zamanı Paris Yelenanı qaçırmışdır.

Troya müharibəsi

Eney, Troya kralı Priamın və onun oğlu Hektorun qohumu olduğu üçün, Troya müharibəsi zamanı Aqamemnon rəhbərliyindəki yunan birləşmiş qüvvələrinə qarşı döyüşmüşdür. Psevdo-Apollodorun yazdığına görə, Eney troyalılara köməyə yalnız müharibənin onuncu ilində gəlmişdir.