«Հալալ է». գյումրեցիների գնահատականը մեկդարյա «Անուշ»-ի առաջնախաղին

–Ախչի Վարդուշ, էդ ու՞ր կպատրաստվիս:

–Թատրոն: Կըսեն՝ ըսիգ ուրիշ թատրոն է:

–Էդ ի՞նչըխ:

–Հա, կըսեն՝ ըստեղ երգելով բդի խոսան: Գիտե՞ս որն է: Մեր Հովհաննես Թումանյանի «Անուշը», երաժշտությունն էլ մեր լեննագանցին` Արմեն Տիգրանյանն է գրե:

Գյումրու դրամատիկականի հանդիսականը մի պահ տեղափոխվում է նախորդ դարասկիզբ, Ալեքպոլ: Քաղաքային ժողովրդական տուն շտապող ալեքպոլցիները օպերա առաջին անգամ էին տեսնելու բեմում, մեկ դար անց` նույն շտապով ու մեծ սպասումով գյումրեցիները թատրոնի շենքում էին` «Անուշ»-ի մեկդարյա հոբելյանական միջոցառմանը ականատես լինելու համար:

– Ամեն մի ծնունդ սիրուն է տոնվում իր ծննդավայրում, ամեն մի ծնունդ սիրուն է այնտեղ, որտեղ մթնոլորտն իրենն է, իր հայրենին, իր ծուխը, իր լավաշի հոտը: Ու սա է այն որդիականը, այն գյումրվանը եւ այն թասիբը, որի մասին գյումրեցին շատ է խոսում, բայց պատասխան երբեմն չի ստանում:  «Անուշը» գյումրվա թասիբի պատասխաններից մեկն է, ու նաեւ ազդակ` մեր մշակույթի վրա մարդկային մեծ ուշադրությունը բեւեռելու համար,- բացման խոսքը նախաձեռնության հեղինակ, մշակույթի վաստակավոր գործիչ Հասմիկ Կիրակոսյանինն էր:

Ի տարբերություն 1912-ի, հայոց ազգային օպերան մեկ դար անց բեմ բարձրացավ նոր զգեստներով, նոր դեկորներով, նոր դերերգիչներով, նոր մոտեցմամբ. գյումրեցի 150 երաժիշտների մեկտեղումը տվեց իր արդյունքը: «Սինֆոնիկ նվագախմբի» առաջին ակորդների  հետ բացվում է վարագույրը, ու դահլիճը հպարտության մեծ զգացումից ու հանկարծ շնչով անգամ չխանգարելու վախից՝ մի պահ քարանում է: Ծափերը հազիվ են զսպվում, դահլիճը ներկայացման ողջ ընթացքում բեմում կատարվելիքի անմիջական մասնակիցն է. «Անուշը» ժողովրդական է, խոսքերն ու երաժշտությունը անգիր հիշողություն` գրեթե բոլոր նստածների համար: Իրապես ճշմարիտ էր Հասմիկ Կիրակոսյանի դիտարկումը, թե `«եթե բեմը դահլիճ դառնար, դահլիճը` բեմ, նույն հաճույքն էինք զգալու»:

-Ես հուզված եմ, ոգեւորված: Բարդ է եղել ստեղծման ճանապարհը: Այս գործը յուրահատուկ մոտեցում էր պահանջում: Կուզենայի տեխնիկական հարավորություններն ու բեմատարածքը ավելի մեծ լիներ, բայց այսպես էլ կարողացանք լուծումներ գտնել: Ուզեցի, որ Թումանյանը լինի բեմին, մեկնաբան դառնա, ցանկացա իր միջոցով ագուցել կտորներն իրար: Կարծում եմ` ստացվեց: Ես ուրախ եմ, որ 100 տարի հետո մասնակիցն եմ եղել այս գեղեցիկ մշակութային երեւույթի ծնունդին,-նշեց բեմադրության հեղինակ Հովհաննես Հովհաննիսյանը:

-Ես երբեք առիթը բաց չեմ թողնում լինել այստեղ, որովհետեւ եւ գեղագիտական եւ հոգեւոր մեծ բավարավածություն եմ ստանում: Ես հպարտ եմ, ուրախ եւ երջանիկ այս քաղաքի վերածնունդի համար, որովհետեւ այս քաղաքն է տվել իմ անունն ու ազգանունը: Ուրախ եմ, որ հիմա այս վիրավոր քաղաքը, որ մի էտապ մնաց վարագույրի հետեւում, բացում է այդ  վարագույրը: Դրսից ոչ մեկին չհրավիրելու եւ բացառապես գյումրեցիների միջոցով գործը գլուխ բերելու մեջ էլ խորհուրդ կա. սա ոչ թե լենինականյան լոպազություն է, այլ այն թասիբը, որ ասում են: Մենք ուզում ենք ցույց տալ, որ ոչ վերացած ենք, ոչ կորած, մենք նորից ոտքի ենք, որովհետեւ այս քաղաքը երբեք լռել չի կարող,- հպարտորեն նշեց այս քաղաքին 30 տարիների «ղեկավար աշխատանքով» կապված՝ ՀԿԿ Լենինականի քաղկոմի առաջին քարտուղար  Դոնարա Հարությունյանը:

Գլխավոր դերերգիչներ Արեւիկ Գրիգորյանն ու Կարապետ Մանուկյանը առաջին անգամ էին երգում օպերայում, ու չնայած այս հանգամանքին, կարողացան հայոց մտածողությունն ու դսեղյան սիրո ողբերգական պատմութունը հայկական պատվավախնդրության համապատկերում ներկայացնել լավագույնս` Անուշի դեպքում ամոթխածության եւ պարկեշտության, Սարոյի դեպքում` զուսպ, բայց ամեն ինչի պատրաստ սիրահարի  խելացնոր քայլերի  ողջ գեղեցկությամբ:

Վարագույրի փակվելուն զուգահեռ` Գյումրու դրամատիակականը պայթեց ծափերից, շարքերից պարբերաբար լսվող «Հալալ է» գնահատականն ու «բռավո»-ները,  չընդհատվող ծափերն ու գոհունակ ժպիտները խոսում էին մեկ փաստի մասին. մեկդարյա  «Անուշը»  անցավ ամենաքննադատ հանդիսականի քննությունը:

Հ.Գ. «Անուշը» գյումրեցիների դատին կներկայանա նաեւ սեպտեբերի 11-ին եւ 12-ին, իսկ առաջիկա ամիսներին այն կներկայացվի նաեւ Դսեղում:

Լիլիթ Թովմասյան

________________________________