Regering

'n Regering is 'n staatkundige orgaan wat belas is met die uitvoerende gesag vir 'n spesifieke grondgebied. Met ander woorde, die regering het die bevoegdheid om wetgewing tot uitvoering te bring binne die grense van die grondgebied waaroor hy die bevoegdheid het.
In die geval van sy breë assosiatiewe definisie bestaan die regering normaalweg uit wetgewer, uitvoerende en regbank. Regering is 'n manier waardeur organisatoriese beleide afgedwing word, sowel as 'n meganisme om beleid te bepaal. In baie lande het die regering 'n soort grondwet, 'n verklaring van sy regerende beginsels en filosofie.
Terwyl alle soorte organisasies bestuur het, word die term regering dikwels meer spesifiek gebruik om na die ongeveer 200 onafhanklike nasionale regerings en filiaalorganisasies te verwys.
Die hooftipes moderne politieke stelsels wat erken word, is demokrasieë, totalitêre regimes, en, wat tussen hierdie twee geposisioneer word, outoritêre regimes met 'n verskeidenheid van hibriede regimes.[2][3] Moderne klassifikasiestelsels sluit ook monargieë in as 'n selfstandige entiteit of as 'n hibriede stelsel van die hoofdrie.[4][5] Histories algemene regeringsvorme sluit in monargie, aristokrasie, timokrasie, teokrasie, oligargie, demokrasie, en tirannie. Hierdie vorme sluit mekaar nie altyd uit nie, en gemengde regerings is algemeen. Die hoofaspek van enige regeringsfilosofie is hoe politieke mag verkry word, met die twee hoofvorme verkiesingsdeelname en oorerflike opvolging.
Definisies en etimologie
[wysig | wysig bron]'n Regering is die stelsel om 'n staat of gemeenskap te regeer. Die Columbia Encyclopedia definieer regering as "'n stelsel van sosiale beheer waaronder die reg om wette te maak, en die reg om dit af te dwing, by 'n spesifieke groep in die samelewing berus".[6] Terwyl alle soorte organisasies bestuur het, word die woord regering dikwels meer spesifiek gebruik om te verwys na die ongeveer 200 onafhanklike nasionale regerings op aarde, sowel as hul hulporganisasies, soos staats- en provinsiale regerings sowel as plaaslike regerings.[7]
Die Afrikaanse woord regering kom van die werkwoord regeer, wat via die Nederlandse regeren en die Franse régir op die Latynse regere ("rig, lei, heers") teruggaan. Die Engelse government het 'n ander herkoms: dit kom deur die Oudfranse governer van die Latynse gubernare ("stuur"), wat self van die Griekse werkwoord κυβερνάω (kubernao) afgelei is – om met 'n gubernaculum (roer) te stuur. Dié metafoor van die staat as 'n skip met 'n stuurman kom al in die letterkunde van die klassieke oudheid voor, onder meer in Plato se beeld van die staatskip.[8] In Britse Engels verwys "regering" soms na wat ook bekend staan as 'n "ministerie" of 'n "administrasie", dit wil sê die beleid en regeringsamptenare van 'n spesifieke uitvoerende of regerende koalisie. Ten slotte word regering ook soms gebruik as 'n sinoniem vir heerskappy of regering.[9]
In ander tale kan die verwante woorde 'n enger omvang hê: die Portugese governo stem byvoorbeeld eerder met die begrip "administrasie" ooreen.
Geskiedenis
[wysig | wysig bron]Vroegste regerings
[wysig | wysig bron]Die oomblik en plek wat die verskynsel van menslike regering ontwikkel het, is verlore in tyd; die geskiedenis teken egter die formasies van vroeë regerings aan. Ongeveer 5 000 jaar gelede het die eerste klein stadstate verskyn.[10] Teen die derde tot tweede millenniums vC het sommige hiervan in groter beheerde gebiede ontwikkel: Sumer, antieke Egipte, die Indusvalleibeskawing en die Geelrivierbeskawing.[11]
Een rede wat die ontstaan van regerings verklaar, sluit in die landbou. Sedert die Neolitiese Rewolusie was landbou 'n doeltreffende metode om voedseloorskot te skep. Dit het mense in staat gestel om in nie-landbou-aktiwiteite te spesialiseer. Een sodanige spesialisering was om as 'n gesag oor ander op te tree; 'n ander was die soeke na werkbare bestuursvorme deur maatskaplike eksperimentering. Albei hierdie aktiwiteite het die grondslag van regerings gevorm.[12] Hierdie regerings het geleidelik meer kompleks geword namate landbou groter en digter bevolkings ondersteun het, wat nuwe interaksies en sosiale druk geskep het wat die regering moes beheer. David Christian verduidelik:
“Namate boerderybevolkings in groter en digter gemeenskappe bymekaargekom het, het interaksies tussen verskillende groepe toegeneem en die sosiale druk het gestyg totdat daar, in 'n treffende parallel met stervorming, skielik nuwe strukture verskyn het, tesame met 'n nuwe vlak van kompleksiteit. Soos sterre, herorganiseer stede en state die kleiner voorwerpe binne hul gravitasieveld.”[13]
Nog 'n verduideliking sluit in die behoefte om infrastruktuurprojekte soos waterinfrastruktuur behoorlik te bestuur. Histories het dit gesentraliseerde administrasie en komplekse sosiale organisasie vereis, soos gesien in streke soos Mesopotamië.[14] Daar is egter argeologiese bewyse wat soortgelyke suksesse toon met meer egalitêre en gedesentraliseerde komplekse samelewings.[15]
Moderne regerings
[wysig | wysig bron]Van die einde van die 17de eeu af het republikeinse regeringsvorme meer algemeen geword. Die Engelse Burgeroorlog en die Glorieryke Rewolusie in Engeland, die Amerikaanse Rewolusie en die Franse Rewolusie het elk tot die groei van verteenwoordigende regeringsvorme bygedra.[16] Die Sowjetunie was die eerste groot land met 'n kommunistiese regering, en sedert die val van die Berlynse Muur het die liberale demokrasie 'n nog algemener regeringsvorm geword.[17]
In die 19de en 20ste eeu het die omvang en die skaal van die regering op nasionale vlak aansienlik toegeneem.[18] Dit het onder meer die regulering van maatskappye en die ontwikkeling van die welsynstaat ingesluit – met openbare onderwys, gesondheidsorg, pensioene en werkloosheidsversekering – wat die regering se aandeel in die ekonomie in die meeste ontwikkelde lande sterk laat groei het.
Politieke wetenskap
[wysig | wysig bron]Klassifikasie
[wysig | wysig bron]Dit is lank 'n doel van die politieke wetenskap om 'n tipologie van politieke gemeenskappe op te stel, want die indeling van politieke stelsels is nie vanselfsprekend nie.[19] Omdat die regering die staat bestuur, moet enige volledige indeling al die vorme dek waarin die monopolie op geregverdigde geweld uitgeoefen word.
Op die oog af het elke regering 'n amptelike of de jure vorm: die Verenigde State is 'n federale konstitusionele republiek en die vroeëre Sowjetunie was 'n federale sosialistiese republiek. Sulke selfbenoeming is egter nie objektief nie, en dit is dikwels moeilik om 'n regime de facto te omskryf wanneer sowel die regering as die ekonomie in die praktyk van die amptelike beskrywing afwyk.[20] Voltaire het byvoorbeeld gesê dat die Heilige Romeinse Ryk "nóg heilig, nóg Romeins, nóg 'n ryk" was, en die Sowjetunie was in die praktyk onder Josef Stalin 'n gesentraliseerde outokratiese eenpartystaat.
'n Verdere moeilikheid is dat baie politieke stelsels uit sosiaal-ekonomiese bewegings ontstaan en dat die partye wat sulke bewegings aan die mag bring, hulle na daardie ideologieë vernoem. Die bewegings self word dan soms verkeerdelik as regeringsvorme beskou eerder as as die ideologieë wat die regeringstelsel beïnvloed. Daarby word politieke begrippe in verskillende lande verskillend gebruik: wat in die Verenigde State "konserwatisme" genoem word, sou elders eerder liberalisme of neoliberalisme heet, en 'n "konserwatiewe" in Finland sou in die VSA as 'n sosialis bestempel word.
Regeringsvorme
[wysig | wysig bron]Plato verdeel die regering in sy Staat (ongeveer 375 v.C.) in vyf grondtipes, waarvan vier bestaande vorme is en die vyfde sy ideaal wat "net in woorde" bestaan:
- die aristokrasie, die heerskappy van wet en orde soos in 'n welwillende koningskap;
- die timokrasie, die heerskappy van eer en plig, soos 'n welwillende militêre bewind, met Sparta as voorbeeld;
- die oligargie, die heerskappy van rykdom en markwaardes;
- die demokrasie, die heerskappy van vryheid en gelykheid;
- die tirannie, die heerskappy van vrees.
Volgens Plato ontaard dié vyf bestellings agtereenvolgens van die aristokrasie boaan tot die tirannie onderaan.
Aristoteles werk in sy Politika Plato se indeling verder uit deur die vorme te bespreek na gelang van wie regeer: een persoon, 'n klein groep of die geheel van die burgers. Daaruit volg die klassieke drieledige indeling in outokrasie (soos die monargie), aristokrasie en demokrasie. Thomas Hobbes het in die Leviathan dieselfde gedagte gestel: omdat die soewereiniteit óf by een mens óf by 'n vergadering van meer as een lê, en daardie vergadering óf uit almal óf uit 'n deel bestaan, kan daar net drie soorte gemenebes wees – monargie, demokrasie en aristokrasie.
Outokrasie
[wysig | wysig bron]In 'n outokrasie is die hoogste mag in die hande van een persoon gekonsentreer, wie se besluite nie aan uiterlike regsbeperkings of gereelde meganismes van volksbeheer onderworpe is nie – behalwe die stille dreigement van 'n staatsgreep of 'n opstand. Die absolute monargie is die histories algemeenste vorm daarvan, waar 'n monarg as enkele soewerein sonder beperking op sy voorregte regeer. Die meeste absolute monargieë is erflik, hoewel sommige, soos die Heilige Stoel, deur 'n kieskollege gekies word. Ander vorme van outokrasie is die tirannie, die despotisme en die diktatuur.
Aristokrasie
[wysig | wysig bron]Die aristokrasie – van die Griekse aristos ("die beste") en kratos ("mag") – plaas die mag in die hande van 'n klein, elite heersersklas, soos 'n erflike adel of 'n bevoorregte kaste. Dié klas oefen minderheidsheerskappy uit, dikwels as 'n grondbesittende timokrasie, 'n ryk plutokrasie of 'n oligargie. Baie monargieë was aristokrasieë, hoewel die monarg in moderne konstitusionele monargieë min werklike mag het.
Demokrasie
[wysig | wysig bron]In 'n demokrasie berus die gesag by die burgers as geheel. Sommige regerings kombineer regstreekse en verteenwoordigende elemente: die burgers kies verteenwoordigers om die daaglikse bestuur te doen, maar behou die reg om self deur volksinisiatiewe, referendums en die reg van terugroeping te beslis. In 'n konstitusionele demokrasie word die mag van die meerderheid binne die raamwerk van 'n verteenwoordigende stelsel uitgeoefen, terwyl die grondwet die meerderheidsbewind beperk – gewoonlik deur algemene regte soos die vryheid van spraak en van vereniging aan almal te waarborg.
Republieke en federalisme
[wysig | wysig bron]In 'n republiek word die land as 'n "openbare saak" (Latyn: res publica) beskou en nie as die private aangeleentheid of eiendom van die heersers nie, en die staatsampte word nie geërf nie. Republieke kan presidensieel, semi-presidensieel of parlementêr wees, na gelang van die verhouding tussen die uitvoerende gesag en die wetgewer.
Regeringsvorme kan ook volgens die verdeling van mag tussen die middelpunt en die dele geklassifiseer word. In 'n eenheidstaat lê die gesag by die sentrale regering, wat bevoegdhede aan streke kan afwentel maar dit ook weer kan terugneem. In 'n federasie deel die sentrale regering en die deelstate die gesag ingevolge 'n grondwet wat nie eensydig gewysig kan word nie, en in 'n konfederasie behou die lidstate die grootste deel van die soewereiniteit.
Ander vorme
[wysig | wysig bron]Naas die klassieke vorme word 'n hele reeks ander regeringsvorme onderskei, gewoonlik na gelang van wie regeer of waarop die aanspraak op gesag berus. In 'n teokrasie regeer godsdienstige leiers of word die staat volgens 'n godsdienstige wet bestuur; in 'n tegnokrasie berus die gesag by deskundiges en tegnici; in 'n meritokrasie by dié wat volgens vermoë en prestasie gekies is. Die plutokrasie is die bewind van die rykes en die kleptokrasie 'n bewind waarin die heersers die staat vir eie gewin uitbuit. Die anargie is die afwesigheid van 'n regering, en die anargisme is die politieke rigting wat 'n samelewing sonder staat as ideaal stel.
Hierdie vorme sluit mekaar nie uit nie. Die meeste werklike bewinde is gemengde regerings: 'n konstitusionele monargie kombineer erflike koningskap met verteenwoordigende bewind, en 'n demokrasie kan tegnokratiese instellings insluit soos 'n onafhanklike sentrale bank of 'n staatsdiens wat op meriete aangestel word. Die klassieke gedagte van die gemengde bestel – dat 'n bestel wat monargiese, aristokratiese en demokratiese elemente kombineer, bestendiger is as enige suiwer vorm – kom al by Polibios voor en het die grondwette van die moderne tyd sterk beïnvloed.
Instellings
[wysig | wysig bron]Die drie gesagte
[wysig | wysig bron]Die klassieke leer van die trias politica, soos Montesquieu dit in Die gees van die wette (1748) uiteengesit het, verdeel die staatsgesag in drie: die wetgewende gesag, wat wette maak; die uitvoerende gesag, wat dit uitvoer; en die regsprekende gesag, wat dit toepas en geskille besleg. Die doel van die verdeling is dat elke gesag die ander in toom hou, sodat geen enkele liggaam of persoon al die mag in die hand kry nie.
In die enger sin van die woord is die "regering" net die uitvoerende gesag: die staatshoof en die kabinet met sy ministers en departemente. In parlementêre stelsels kom die regering uit die parlement self en bly dit net aan die mag solank dit die vertroue van die wetgewer geniet, terwyl die uitvoerende gesag in presidensiële stelsels afsonderlik verkies word en 'n vaste ampstermyn het. In Britse Engels verwys "the government" na wat elders 'n "ministerie" of 'n "administrasie" genoem word – dus die politieke leierskap van die dag eerder as die staat se blywende instellings.
Partystelsels
[wysig | wysig bron]Die meeste moderne regerings kom deur politieke partye tot stand. Die partystelsel van 'n land – 'n eenparty-, tweeparty-, oorheersende-party- of veelpartystelsel – bepaal grootliks hoe regerings gevorm word. Waar geen party 'n meerderheid verower nie, kan 'n koalisieregering of 'n minderheidsregering met die steun van ander partye gevorm word, wat in baie Europese lande eerder die reël as die uitsondering is.
Funksies van 'n regering
[wysig | wysig bron]Wat 'n regering behoort te doen, is self 'n politieke vraag, maar 'n aantal kernfunksies word bykans oral aangetref. Die eerste is die handhawing van binnelandse orde en veiligheid deur die polisie en die strafregstelsel, en die verdediging van die gebied teen aanvalle van buite deur die weermag. Die tweede is die regspleging: die instelling van howe wat geskille besleg en die reg toepas. Die derde is die invordering van inkomste, hoofsaaklik deur belasting, wat al die ander funksies moontlik maak.
Daarby lewer moderne regerings openbare goedere en dienste wat die mark nie of nie voldoende lewer nie: paaie, water, riolering, elektrisiteit, onderwys en gesondheidsorg. Hulle reguleer die ekonomie – deur mededinging te beskerm, standaarde vir voedsel, geneesmiddels en die omgewing te stel en die finansiële stelsel te beheer – en hulle herverdeel inkomste deur belasting, pensioene, toelaes en werkloosheidsversekering. Ten slotte verteenwoordig 'n regering die staat na buite: dit sluit verdrae, onderhou diplomatieke betrekkinge en neem aan internasionale organisasies deel.
Oor die regte omvang van dié funksies loop die politieke debat. Aanhangers van 'n beperkte staat voer aan dat die regering hom tot veiligheid, regspleging en enkele openbare goedere moet beperk en dat 'n groter staat vryheid inkort en verspilling meebring, terwyl aanhangers van 'n welsynstaat aanvoer dat sekere behoeftes – gesondheidsorg, onderwys, sekerheid in ouderdom – net kollektief in gelyke mate vervul kan word.
Vlakke van regering
[wysig | wysig bron]Regering vind op verskeie vlakke plaas. Die nasionale of sentrale regering hanteer sake wat die hele staat raak: verdediging, buitelandse betrekkinge, geldeenheid en die algemene wetgewing. Streeksregerings – provinsies, deelstate, Länder of streke – hanteer sake soos onderwys, gesondheidsorg en streekvervoer, met bevoegdhede wat in 'n federasie grondwetlik gewaarborg is en in 'n eenheidstaat deur die sentrale regering toegeken word. Die plaaslike regering, in die vorm van munisipaliteite, stadsrade en distrikte, lewer die dienste wat mense daagliks raak: water, vullisverwydering, plaaslike paaie, biblioteke en beplanning.
Bo die staat het supranasionale liggame in die 20ste eeu ontstaan waaraan state deel van hulle bevoegdhede oordra, waarvan die Europese Unie die verste ontwikkelde voorbeeld is. Die verdeling van bevoegdhede tussen dié vlakke word dikwels aan die hand van die subsidiariteitsbeginsel beoordeel: dat 'n saak op die laagste vlak hanteer moet word waar dit doeltreffend hanteer kan word.
Openbare administrasie
[wysig | wysig bron]Staatseiendom, staatsondernemings, openbare dienste en die amptenary vorm saam die openbare sektor van die ekonomie. In moderne ontwikkelde lande sluit die openbare dienste onder meer die howe, die onderwys, nooddienste, gesondheidsorg, die weermag en die polisie in. Die uitvoering daarvan berus by die staatsdiens, wat deur die administratiefreg gebind word en wat in beginsel polities onpartydig moet wees, sodat 'n regeringswisseling nie die daaglikse bestuur van die staat ontwrig nie.
Regerings word gefinansier deur belasting – op inkomste, verbruik, eiendom en handel – aangevul deur lenings en, in party lande, die inkomste uit natuurlike hulpbronne. Die begroting waarin die inkomste en die besteding jaarliks vasgestel word, is een van die belangrikste instrumente van 'n regering en tegelyk een van die vernaamste maniere waarop die wetgewer beheer oor die uitvoerende gesag uitoefen.
Openbare beleid
[wysig | wysig bron]Openbare beleid is die geheel van besluite en programme waarmee 'n regering 'n maatskaplike vraagstuk aanpak: die onderwysbeleid, die gesondheidsbeleid, die ekonomiese en die buitelandse beleid. Die beleidsproses word gewoonlik as 'n kringloop beskryf – die vasstelling van die agenda, die formulering van keuses, die aanvaarding van 'n beleid, die uitvoering daarvan en die evaluering van die uitkoms – waarna die evaluering weer nuwe besluite meebring. Belangegroepe, die media, die amptenary, howe en internasionale ooreenkomste beïnvloed elke stap daarvan.
Legitimiteit en gesag
[wysig | wysig bron]'n Regering se vermoë om te regeer, hang nie net van dwang af nie maar ook van legitimiteit – die aanvaarding deur die geregeerdes dat sy gesag gepas is. Max Weber het drie grondslae van sulke gesag onderskei: die tradisionele gesag van gewoonte en erfopvolging, die charismatiese gesag van 'n leier se persoonlike aantrekkingskrag, en die rasioneel-wettige gesag van reëls en ampte, wat volgens hom die kenmerk van die moderne staat is. Weber het die staat boonop omskryf as die instelling wat met welslae aanspraak maak op die monopolie op die geregverdigde gebruik van geweld binne 'n gebied.
Die vraag waarom 'n mens 'n regering hoegenaamd moet gehoorsaam, is die kern van die leer van die sosiale kontrak. Vir Thomas Hobbes gee mense hulle vryheid aan 'n soewerein oor om aan die "oorlog van almal teen almal" te ontkom; vir John Locke behou hulle hul natuurlike regte en is die regering 'n trust wat verbreek kan word wanneer dit hulle regte skend; vir Jean-Jacques Rousseau lê die soewereiniteit by die algemene wil van die volk self. Uit dié tradisie kom die gedagte dat 'n regering sy gesag aan die toestemming van die geregeerdes verskuldig is – die grondslag van die moderne verkiesing.
Wanneer regering ontbreek of misluk
[wysig | wysig bron]Samelewings sonder 'n staat was in die menslike voorgeskiedenis die reël en bestaan vandag nog by enkele klein gemeenskappe, waar gesag verspreid is en geskille deur gewoonte en bemiddeling besleg word. In die moderne wêreld woon bykans die hele wêreldbevolking binne die jurisdiksie van 'n soewereine staat, maar die gesag van daardie state wissel sterk. Waar 'n regering nie meer die orde kan handhaaf, dienste kan lewer of sy gebied kan beheer nie, word van 'n mislukte staat gepraat; die gevolge is gewoonlik geweld deur gewapende groepe, die instorting van dienste en groot vlugtelingstrome.
Selfs waar 'n regering wel funksioneer, is die gehalte daarvan 'n voortdurende strydpunt. Korrupsie ondermyn die vertroue in die staat en lei geld weg van die dienste waarvoor dit bedoel is; 'n oormaat burokrasie kan besluite verlam; en die uitholling van instellings soos onafhanklike howe, 'n vrye pers en geloofwaardige verkiesings – wat as demokratiese verval beskryf word – kan die vorm van 'n demokrasie in stand hou terwyl die wese daarvan verdwyn.
Meting van regering
[wysig | wysig bron]Die gehalte van 'n regering word met verskeie maatstawwe gemeet. Die indeks van regeringsdoeltreffendheid meet die vermoë van die staat om sy besluite uit te voer, en verwante begrippe is die staatsvermoë en die politieke doeltreffendheid van 'n bewind. Verloor 'n regering die monopolie op geweld, of verloor daardie monopolie sy legitimiteit, lei dit nie meer die staat nie. Die politieke ligging van 'n regering kan aan die voorkeure van die middelste kieser gemeet word, en die fiskale volhoubaarheid daarvan aan die langtermynbalans tussen inkomste, besteding en verpligtinge wat nog nie gefinansier is nie. Vergelykende indekse soos The Economist se demokrasie-indeks, wat lande in volle demokrasieë, gebrekkige demokrasieë, gemengde bewinde en outoritêre bewinde verdeel, word wyd gebruik om regeringsvorme oor tyd te vergelyk. Ander wyd gebruikte maatstawwe is die Wêreldbank se aanwysers van regeerkunde, wat onder meer die gehalte van regulering, die regstaat en die beheer van korrupsie meet, en Transparency International se indeks van waargenome korrupsie. Sulke indekse berus egter op skattings en opnames en word self gereeld oor hulle metode bevraagteken.
Regering in Suid-Afrika
[wysig | wysig bron]Suid-Afrika is 'n konstitusionele demokrasie waarin die Grondwet van 1996 die hoogste reg is. Die regering funksioneer in drie sfere wat die Grondwet as "onderskeidend, onderling afhanklik en onderling verwant" beskryf: die nasionale, die provinsiale en die plaaslike sfeer, wat saam volgens die beginsels van samewerkende regering moet optree eerder as in 'n streng hiërargie.
Op nasionale vlak bestaan die parlement uit die Nasionale Vergadering en die Nasionale Raad van Provinsies. Die staatspresident word deur die Nasionale Vergadering uit sy geledere verkies en is sowel staatshoof as hoof van die uitvoerende gesag; hy stel die kabinet aan en die kabinet bly aan die parlement verantwoordbaar. Daar is nege provinsies, elk met sy eie wetgewer en premier, en die plaaslike sfeer bestaan uit metropolitaanse, distriks- en plaaslike munisipaliteite. Die regsprekende gesag is onafhanklik, met die Konstitusionele Hof as hoogste hof, en 'n aantal grondwetlike instellings – onder meer die Openbare Beskermer, die Ouditeur-generaal en die Menseregtekommissie – hou toesig oor die staat se optrede.
Die kiesstelsel vir die Nasionale Vergadering is dié van proporsionele verteenwoordiging met partylyste: die 400 setels word volgens die aandeel van die stemme verdeel, en algemene verkiesings word elke vyf jaar gehou, met munisipale verkiesings in 'n eie vyfjaarsiklus. Omdat die stelsel selde 'n party se steun oordryf, kan 'n party wat sy meerderheid verloor nie alleen regeer nie: ná die verkiesing van 2024, waarin die African National Congress vir die eerste keer sedert 1994 minder as die helfte van die stemme gekry het, is 'n regering van nasionale eenheid met verskeie ander partye gevorm. Op plaaslike vlak, waar koalisies al langer algemeen is, het dieselfde verskynsel die bestuur van verskeie groot stede bepaal.
Sien ook
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ (en) The Economist's Democracy Index
- ↑ Dobratz, B.A. (2015). Power, Politics, and Society: An Introduction to Political Sociology. Taylor & Francis. p. 47. ISBN 978-1-317-34529-9. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 April 2023. Besoek op 30 April 2023.
- ↑ Linz, Juan José (2000). Totalitarian and Authoritarian Regimes. Lynne Rienner Publisher. p. 143. ISBN 978-1-55587-890-0. OCLC 1172052725. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 April 2023. Besoek op 20 Oktober 2022.
- ↑ Garcia-Alexander, Ginny; Woo, Hyeyoung; Carlson, Matthew J. (2017). Social Foundations of Behavior for the Health Sciences. Springer. pp. 137–. ISBN 978-3-319-64950-4. OCLC 1013825392.
- ↑ "14.2 Types of Political Systems". 8 April 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Oktober 2022. Besoek op 20 Oktober 2022.
- ↑ Columbia Encyclopedia (6th uitg.). Columbia University Press. 2000.
- ↑ Smelser en Baltes (2001).
- ↑ Brock (2013), bl. 53–62.
- ↑ "Government English Definition and Meaning". Lexico (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Julie 2022. Besoek op 17 Julie 2022.
- ↑ Christian (2004), bl. 245.
- ↑ Christian (2004), bl. 294.
- ↑ Eagly, Alice H.; Wood, Wendy (Junie 1999). "The Origins of Sex Differences in Human Behavior: Evolved Dispositions Versus Social Roles". American Psychologist. 54 (6): 408–423. doi:10.1037/0003-066x.54.6.408. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Augustus 2000.
- ↑ Christian (2004), bl. 245.
- ↑ Fukuyama, Francis (27 Maart 2012). The Origins of Political Order: From Prehuman Times to the French Revolution (in Engels). Farrar, Straus and Giroux. p. 70. ISBN 978-0-374-53322-9.
- ↑ Roosevelt, Anna C. (1999). "The Maritime, Highland, Forest Dynamic and the Origins of Complex Culture". In Salomon, Frank; Schwartz, Stuart B. (reds.). Cambridge history of the Native peoples of the Americas: South America, Volume 3. Cambridge University Press. pp. 266–267. ISBN 978-0-521-63075-7. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Junie 2016.
- ↑ Smelser en Baltes (2001).
- ↑ Kuper en Kuper (2008).
- ↑ Haider-Markel (2014).
- ↑ Lewellen (2003).
- ↑ Kopstein en Lichbach (2005), bl. 4.
Bronne
[wysig | wysig bron]- Brock, Roger (2013). Greek Political Imagery from Homer to Aristotle. Londen: Bloomsbury. ISBN 978-1-4725-0218-6.
- Christian, David (2004). Maps of Time: an Introduction to Big History. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-24476-4.
- Haider-Markel, Donald P. (2014). The Oxford Handbook of State and Local Government. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-957967-9.
- Kopstein, Jeffrey; Lichbach, Mark, reds. (2005). Comparative Politics: Interests, Identities, and Institutions in a Changing Global Order (2de uitg.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-70840-0.
- Kuper, Adam; Kuper, Jessica, reds. (2008). The Social Science Encyclopedia. Londen: Routledge. ISBN 978-0-415-47635-5.
- Lewellen, Ted C. (2003). Political Anthropology: An Introduction (3de uitg.). Westport: Praeger. ISBN 978-0-89789-891-1.
- Smelser, Neil J.; Baltes, Paul B. (2001). International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences. New York: Elsevier Science. ISBN 978-0-08-043076-8.
Eksterne skakels
[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Regering.
Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir regering.