Hasan ibn Ali
| Hasan ibn Ali الحسن بن علي | |
|---|---|
| Tweede imam van Sjia-Islam Kalief van die Rashidun-kalifaat (661) | |
 | |
| Volle naam | Hasan ibn Ali ibn Abi Talib (الحسن بن علي بن أبي طالب) |
| Gebore | 625 Medina |
| Oorlede | 2 April 670 Medina |
| Vader | Ali ibn Abi Talib |
| Moeder | Fatimah |
| Grootvader | Mohammed |
| Broer | Husayn ibn Ali |
| Kinders | Hasan al-Muthanna Zayd ibn Hasan ibn Ali |
| Bekend vir | Vredesooreenkoms van Hasan–Muawiyah Tweede imam van Sjia-Islam |
Hasan ibn Ali (ca. 625–670) was die oudste oorlewende kleinseun van die Islamitiese profeet Mohammed deur sy dogter Fatimah, en word in die Sjia-Islam as die tweede imam beskou.[1][2] Nadat sy vader, Ali ibn Abi Talib, vermoor is, het Hasan in Kufa as kalief erkenning ontvang, maar hy het later die kalifaat laat vaar om verdere burgeroorlog tussen Moslems te probeer voorkom.[1][3]
Sy lewe is in beide Soennitiese en Sjia-bronne belangrik, maar om verskillende redes. In Sjia-tradisie word hy veral onthou as 'n Imam wat die eenheid van die gemeenskap bo mag gestel het; in Soennitiese bronne word hy ook as 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en as 'n kortstondige kalief van die vroeë Islamitiese gemeenskap beskryf.[1][4]
Vroeë lewe
[wysig | wysig bron]Hasan is volgens tradisie in Medina gebore omstreeks 625, en is in die huishouding van Mohammed grootgemaak totdat sy grootvader gesterf het.[1] Mohammed het, volgens vroeë oorlewerings, besondere liefde vir Hasan en sy broer Husayn ibn Ali getoon; die twee word dikwels saam in die vroeë Islamitiese tradisie genoem.[1][5]
Hy was die seun van Ali ibn Abi Talib en Fatimah al-Zahra, die dogter van Mohammed.[1] Hierdie familieverbintenis het Hasan later 'n besondere plek in die politieke en godsdienstige geskiedenis van Islam gegee, omdat sy gesag in Kufa nie bloot op militêre mag berus het nie, maar ook op sy verhouding met die huis van die Profeet.[6]
Kalifaat en vredesooreenkoms met Muawiyah
[wysig | wysig bron]Ná die moord op Ali ibn Abi Talib in 661 het Hasan die steun van die Kufane ontvang en vir 'n kort tyd as kalief opgetree.[1][7] Sy posisie was egter swak: die gemeenskap was verdeel, en Muawiyah se mag in Sirië was militêr sterker.[6][4]
Madelung beskryf Hasan as iemand wat bereid was om “die regte van die Familie van die Profeet” op te offer “vir die vrede en eenheid van die Moslemgemeenskap”, terwyl hy terselfdertyd 'n eerbare vrede en algemene amnestie vir sy ondersteuners wou verseker.[1] Hierdie beskrywing maak Hasan se besluit minder soos 'n nederlaag en meer soos 'n doelbewuste poging om verdere bloedvergieting te voorkom.[3][8]
Hasan het uiteindelik die kalifaat aan Muawiyah laat vaar, en die versoening het die onmiddellike burgeroorlog beëindig.[1][9] In sy eie toespraak by die oordrag het Hasan beklemtoon dat hy die reg waarop hy aanspraak gemaak het, prysgegee het “in die beste belang van die gemeenskap” en om hulle bloed te spaar.[1] Hierdie formulering is belangrik omdat dit Hasan as 'n vredemaker uitbeeld eerder as 'n blote afgetrede politikus.[7][3]
Terugkeer na Medina
[wysig | wysig bron]Na die skikking het Hasan na Medina teruggekeer en hom grootliks uit aktiewe politiek onttrek.[1][2] Volgens vroeë bronne het Muawiyah later probeer om Hasan te laat deelneem aan nuwe militêre optredes, maar Hasan het geweier en verduidelik dat hy die oorlog beëindig het “vir die versoening van die gemeenskap” en nie om weer namens Muawiyah te veg nie.[1]
Hasan se jare in Medina word dikwels beskryf as 'n tyd van terugtrekking, maar ook van morele gesag. Hy het 'n belangrike figuur gebly vir mense wat die Huis van die Profeet as die regmatige geestelike gesag van die vroeë Moslemgemeenskap gesien het.[3][2]
Dood
[wysig | wysig bron]Hasan is volgens die mees betroubare vroeë berigte op 2 April 670 oorlede, en die vroegste bronne is byna eens dat hy vergiftig is.[1] Die identiteit van die skuldige is in die bronne nie eenduidig nie, maar die dood van Hasan word oor die algemeen as 'n politieke gebeurtenis verstaan wat die weg vir Muawiyah se dynastiese planne, en later die opvolging van Yazid, vergemaklik het.[1][6]
In Sjia-geskiedskrywing word Hasan se dood dikwels saam gelees met sy vredesverdrag: hy het nie politieke mag gekies ten koste van die gemeenskap nie, maar het die gevaar van verdere verdeeldheid probeer beperk.[3][7] Hierdie interpretasie maak sy latere herinnering in Sjia-tradisie veral sterk as 'n voorbeeld van geduld, selfbeheersing en verantwoordelike leierskap.[2]
Nalatenskap
[wysig | wysig bron]Hasan ibn Ali word in Islamitiese geskiedenis onthou as 'n figuur wat politieke mag met morele beperking benader het.[4][8] Vir Sjia-Moslems is hy die tweede imam; vir baie Soennitiese Moslems bly hy 'n gerespekteerde lid van die Ahl al-Bayt en 'n belangrike figuur van die vroeë kalifaat.[2][1]
Sy belangrikste historiese nalatenskap lê in sy besluit om vrede bo burgeroorlog te kies. Daardie besluit het nie beteken dat hy van sy familie of sy aanspraak afstand gedoen het as onbelangrik nie; dit het eerder gewys dat hy, in 'n uiters verdeelde oomblik, probeer het om die Moslemgemeenskap te bewaar.[1][6] Om dié rede word hy dikwels beskou as een van die mees tragiese, maar ook mees selfbeheersde, figure in vroeë Islamitiese geskiedenis.[3][9]
Verwysings
[wysig | wysig bron]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Madelung, Wilferd "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB". Encyclopaedia Iranica. Encyclopaedia Iranica Foundation.
- 1 2 3 4 5 "Al-Hasan b. ʿAli". Oxford Reference. Oxford University Press.
- 1 2 3 4 5 6 Momen, Moojan (1985). An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism.
- 1 2 3 Kennedy, Hugh (2016). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century.
- ↑ Wilferd Madelung "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM". Encyclopaedia Iranica. Encyclopaedia Iranica Foundation.
- 1 2 3 4 Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press.
- 1 2 3 Jafri, S. H. M. (1979). The Origins and Early Development of Shi'a Islam.
- 1 2 Donner, Fred M. (2010). Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam. Harvard University Press.
- 1 2 Hawting, G. R. (2000). The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750. Psychology Press.
Bronnelys
[wysig | wysig bron]- Madelung, Wilferd. "ḤASAN B. ʿALI B. ABI ṬĀLEB." Encyclopaedia Iranica (2003).
- Madelung, Wilferd. "ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM." Encyclopaedia Iranica (2004).
- Madelung, Wilferd. The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press, 1997.
- Momen, Moojan. An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism. 1985.
- Jafri, S. H. M. The Origins and Early Development of Shi'a Islam. 1979.
- Kennedy, Hugh. The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century. 2016.
- Hawting, G. R. The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750. 2000.
- Donner, Fred M. Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam. Harvard University Press, 2010.
- Hulmes, Edward D. A. "Al-Hasan Ibn 'Ali Ibn Abi Talib (c. AD 625-690)." In Encyclopaedia of Islamic Civilisation and Religion. Routledge, 2013, pp. 218–219.
- "Al-Hasan b. ʿAli." Oxford Reference. Oxford University Press.
| Internasionaal | |
|---|---|
| Nasionaal | |
| Mense | |
| Ander |
